Мыңнан астам қатерлі ісікпен ауыратын науқастар қатысқан зерттеу аспириннің төмен дозасын қабылдау хирургиялық араласудан кейін колоректалды ісіктің қайталану қаупін екі есе азайтатынын көрсетті. Бұл қолжетімді әрі арзан емдеу тәсілі белгілі бір генетикалық ерекшеліктері бар қатерлі ісіктен аман қалған көптеген адамдардың болжамын айтарлықтай жақсарта алады.

Зерттеу барысы

Каролинска институты мен университеттік аурухананың ғалымдары тік ішектің I, II немесе III сатысындағы және тоқ ішектің II немесе III сатысындағы қатерлі ісікпен ауыратын 3 508 науқасты зерттеді. Олардың 1 103-інде PI3K сигналы жолында – маңызды генетикалық маркерде – ерекше вариант анықталды. Осы топқа қосарланған соқыр, рандомизацияланған, плацебо-бақыланатын зерттеу жүргізілді: 626 науқас үш жыл бойы күн сайын 160 мг аспирин қабылдады, қалғандары плацебо алды.

Зерттеудің ерекшеліктері мен маңызы

ALASCCA жобасы Швеция, Норвегия, Дания және Финляндияның 33 ауруханасын біріктірді. Ерекше назар PIK3CA генінің мутациясы бар, сондай-ақ PIK3R1 және PTEN гендеріндегі маңызды өзгерістері бар науқастарға аударылды. Бұл генетикалық өзгерістер бұрынғы зерттеулерде аспириннің ісік өсуін тежеуге оң әсері бар екені көрсетілгендіктен таңдалды.

Каролинска институтының молекулалық медицина және хирургия кафедрасының профессоры аспириннің алғаш рет дәл осындай контексте – прецизионды медицина құралы ретінде – сыналып жатқанын атап өтті. Бұл генетикалық ақпараттың терапияны жекелендіруге, шығындарды азайтуға және науқастардың азап шегуін төмендетуге қалай көмектесетінінің айқын мысалы.

Нәтижелер

PI3K мутациясы бар науқастарда аспирин қабылдау қайталану қаупін плацебомен салыстырғанда 55% төмендетті. Зерттеушілер аспириннің оң әсері бірнеше механизмдермен байланысты деп санайды: қабынуды азайту, тромбоциттердің қызметін тежеу және ісік өсуін баяулату. Жалпы алғанда, аспирин рак клеткаларының орнығуына қолайсыз орта қалыптастырады, әсіресе жасушалық функция бұзылысына генетикалық бейімділігі бар адамдарда.

Молекулалық механизмдер толық зерттелмегенімен, алынған деректер бұл тәсілдің биологиялық негізділігін сенімді түрде растайды және белгілі бір генетикалық топтарда емдеудің ерекше тиімділігін көрсетеді. Аспирин – әлем бойынша қолжетімді және заманауи онкологиялық препараттарға қарағанда әлдеқайда арзан дәрі, бұл оның үлкен артықшылығы.

Контекст және болашағы

Бұрын негізінен бақылау зерттеулері аспирин қабылдау мен колоректалды қатерлі ісіктің қайталануын азайту арасындағы байланысты көрсеткен, бірақ сенімді клиникалық деректер болмаған. Аспириннің қосымша артықшылығы – оның қауіпсіздік профилі жақсы зерттелген, бұл оны белгілі бір генетикалық мутациялары бар қатерлі ісіктен аман қалғандарға клиникалық ұсыныстарға перспективалы үміткер етеді. Аспирин басқа қатерлі ісік түрлерінде, соның ішінде аналық без және асқазан-ішек жолы ісіктерінде де зерттелуде.

Әлемде жыл сайын шамамен екі миллион адамға колоректалды қатерлі ісік диагнозы қойылады, ал науқастардың 15–20%-ында негізінен PIK3CA генінде PI3K жолында белсендіруші мутациялар анықталады.

Негізгі сандар

Зерттеушілер үш жылдық жиынтық қайталану жиілігі аспирин қабылдағандарда 7,7%, плацебо қабылдағандарда 14,1% болғанын атап өтті. Аспирин PIK3CA генінің 9 немесе 20 экзондарында мутациясы бар науқастарда колоректалды қатерлі ісіктің қайталану жиілігін айтарлықтай төмендетті, сондай-ақ PI3K жолындағы басқа соматикалық өзгерістері бар науқастарда да ұқсас әсер көрсетті.

Зерттеу нәтижелері The New England Journal of Medicine журналында жарияланды.