Зерттеушілер ісікке қарсы вакциналарды жасаудың жаңа технологиясын әзірледі. Бұл әдіс Covid-19 инфекциясын өткерген адамдарда қалыптасқан иммундық жасушаларды ісікпен күресу үшін пайдаланады. Иммунитетті жаңадан қалыптастырудың орнына, бұл тәсіл ағзаның бұрыннан бар вирусқа қарсы қорғанысын қатерлі ісік жасушаларын жоюға бағыттайды.

PROTEXI деп аталатын технология Celloram Inc. биотехнологиялық компаниясы, Кливленд университеттік ауруханалары және АҚШ-тағы Кейс Вестерн Резерв университетінің мамандарының бірлескен еңбегімен жасалды. Зерттеу нәтижелері Nature Communications ғылыми журналында жарияланды.

Қатерлі ісік жасушаларын тану мәселесі

Онкологиялық дәрілерді әзірлеу ондаған жылдар бойы бір қиындыққа тап болып келеді: иммундық жүйе қатерлі ісік жасушаларын, әсіресе ісіктер жақсы жасырынған және иммундық жауапты басып тастаған жағдайда, жиі ажырата алмайды. Бұл мәселені шешу үшін PROTEXI технологиясында жекелендірілген дендриттік вакцина қолданылады.

Технологияның жұмыс принципі

Әдіс барысында науқастың өз иммундық жасушалары (дендриттік жасушалар) алынып, олар ісік фрагменттері мен SARS-CoV-2 коронавирусының спайк-ақуызының бөліктерімен біріктіріледі. Ағза таныс вирус ақуызын тез таниды, иммундық жадыны белсендіреді және ісікті жою үшін киллер-жасушаларды бағыттайды.

Сынақ нәтижелері

Зертханалық тышқандарға жүргізілген тәжірибелерде платформа меланома мен сүт безі қатерлі ісігіне қарсы жоғары тиімділік көрсетті. Вакцина ісік көлемін айтарлықтай азайтып, тіршілік ұзақтығын арттырды, сондай-ақ ісік айналасындағы қорғаныс ортаны қайта құрып, рецидивтердің алдын алу үшін ұзақ мерзімді иммундық жады қалыптастырды. Сондай-ақ, басқа белгілі препараттармен бірге қолданғанда әсері күшейгені байқалды.

Иммуностимуляторларды тікелей ісікке енгізу белгілі бір уақыт ішінде толық ремиссияға әкелді. Жаңа терапия әдісі клиникалық сынақтар аясында кеш сатыдағы лимфомасы бар 11 науқаста сыналды, олардың кейбірінде толық ремиссия байқалды.

Қолдану перспективалары

Қазіргі уақытта PROTEXI технологиясы адамдарға арналған әрі қарайғы клиникалық сынақтарға дайындалуда. Алғашқы болып бұл вакцинаны саркомасы бар науқастар алады — бұл қатерлі ісіктің агрессивті түрі, оны емдеудің тиімді әдістері аз. Егер технология сәтті болса, оны басқа да тұрақты және танылуы қиын қатерлі ісік түрлеріне қолдану жоспарланып отыр.

Платформаның артықшылықтары

Жаңа платформаның басты артықшылығы — оның әмбебаптығы мен қолайлылығы. Дәстүрлі ісікке қарсы вакциналар әр науқасқа жеке ақуыздарды таңдауды талап етсе, PROTEXI миллиардтаған адамдарда қалыптасқан коронавирусқа қарсы иммунитетті пайдаланады. Бұл технологияны тек инновациялық қылып қана қоймай, сонымен қатар клиникалық тәжірибеде кеңінен қолдануға қолжетімді етуге мүмкіндік береді.