MeerKAT радиотелескопы біздің Галактикамыздың жазықтығында шығу тегі әлі жұмбақ болып тұрған көптеген шағын сақиналарды анықтады. Бұл құрылымдардың кейбірі тек радиодиапазонда ғана көрінеді.

Құс жолындағы ерекше нысандар

Құс жолында жүздеген аса жаңа жұлдыздардың қалдықтары мен мыңдаған планетарлық тұмандықтар — өліп бара жатқан жұлдыздардан шашыраған зат бұлттары белгілі. Аса жаңа жұлдыздар жағдайында бұл — қуатты жарылыстан кейін сыртқы қабаттары ұшып кететін массивті жұлдыздар. Ал планетарлық тұмандықтар тыныштау жағдайда, аз массивті жұлдыздар өз қабықтарын тастағанда түзіледі.

Сонымен қатар, Галактикада әсерлі бұлттар түзетін басқа да нысандар кездеседі. Мысалы, Вольф–Райе жұлдыздары — алғаш ашушылардың құрметіне аталған — аса жаңа жұлдыз жарылысына дейін-ақ затын жоғалтып, өз шаң бұлттарымен қоршалады. Екілік жүйелердегі ақ ергежейлілер серігінен зат жұтып, жарқылдар мен ерекше тұмандықтардың пайда болуына әкеледі. Құс жолында жаңа жұлдыздар мен планеталар туатын тығыз газ-шаң шоғырлары — жұлдыз түзілу аймақтары да бақыланады.

Жаңа сақиналардың ашылуы

Жақында астрономдар 164 жаңа нысанды анықтады, оларды әзірге белгілі санаттардың ешқайсысына сенімді түрде жатқызу мүмкін емес. Бұл жаңалық туралы халықаралық ғалымдар тобы Monthly Notices of the Royal Astronomical Society журналында хабарлады.

Бұл нысандар сақина тәрізді, бірақ олардың нақты өлшемдері мен қашықтықтары әлі анықталмаған. Барлығы галактикалық жазықтықта орналасқан, көбісі Құс жолының орталығына жақын. Бұл олардың шынымен біздің Галактикамызда орналасқанын, алыс фондық нысандар емес екенін көрсетеді.

Бақылау ерекшеліктері

Бұл сақиналар алғаш рет Оңтүстік Африкадағы MeerKAT радиотелескопы арқылы байқалды. Басқа диапазондарда оларды анықтау әрдайым сәтті бола бермейді: кейбір құрылымдар тек радиодиапазонда ғана көрінеді.

Кейбір ғалымдар бұл нысандардың бір бөлігі Құс жолымен байланысты емес, алыс галактикалар болуы мүмкін деп болжайды. Бірнеше жыл бұрын Odd Radio Circles (ерекше радиошеңберлер) деп аталатын, кейбір галактикаларды қоршап тұрған құрылымдар ашылған еді, сондықтан жаңа табылған нысандар арасында да осындай объектілер болуы мүмкін.

Сондай-ақ, гравитациялық линзирлеу гипотезасы қарастырылуда: массивті нысандар, мысалы, тұтас галактикалар шоғыры, алыстағы галактикалардың бейнесін бұрмалап, үлкейтіп, оларға доға немесе сақина пішінін береді.

Мүмкін түсіндірмелер

Анықталған сақиналардың шамамен жартысы инфрақызыл диапазонда да сәуле шығарады, бұл олардың құрамында жұлдыз қабықтары немесе жұлдыз түзілу аймақтарына тән көп шаң бар екенін көрсетеді.

Нысандардың шамамен 40%-ының ортасында орталық көздер — мүмкін, пульсарлар, ақ ергежейлілер немесе басқа жұлдыздар анықталған. Алайда, олардың табиғатын нақты анықтау үшін деректер әлі жеткіліксіз. Жалпы, ғалымдар алдын ала 93 радиосақинаны жіктеді, бірақ олардың көпшілігінің шығу тегі белгісіз күйінде қалып отыр.

Зерттеулер жалғасуда, жаңа мәліметтер бұл жұмбақ құрылымдардың құпиясын ашуға көмектеседі деп күтілуде.