Stanford Medicine ғалымдары халықаралық әріптестерімен бірге көру қабілетінен айрылған миллиондаған адамның өмірін өзгертуі мүмкін клиникалық зерттеудің нәтижелерін жариялады. Көзге имплантацияланатын шағын сымсыз чип пен арнайы көзілдіріктің үйлесімі экспериментке қатысқан 32 адамның 27-сіне қайтадан оқуды үйренуге көмектесті.

PRIMA көз протезі екі компоненттен тұратын инновациялық жүйе болып табылады. Шағын камера көзілдірікке бекітіліп, қоршаған ортаның бейнесін түсіреді. Алынған ақпарат инфрақызыл жарық арқылы көздің тор қабығына имплантацияланған көлемі небәрі 2x2 миллиметр болатын чипке беріледі. Құрылғы жарық сигналдарын электрлік импульстерге айналдырып, жоғалған фоторецепторлардың қызметін іс жүзінде алмастырады.

Бұл жаңалықтың ерекшелігі — имплантат фотовольтаикалық әсерге негізделгендіктен, сыртқы қуат көзін қажет етпейді. Бұл оны тор қабықтың астына қауіпсіз орналастыруға мүмкіндік береді. Пациенттер өздерінің сақталған шеткі көруін және протез арқылы қалпына келген орталық көруді бір уақытта пайдалана алады.

Зерттеуге 60 жастан асқан, географиялық атрофияға — жасқа байланысты макулярлы дегенерацияның ауыр түріне шалдыққан 38 адам қатысты. Бұл ауру орталық көруді бұзып, егде жастағы адамдар арасында қайтымсыз соқырлықтың негізгі себептерінің бірі саналады және әлем бойынша 5 миллионнан астам адамға әсер етеді.

Нәтижелер күткеннен де жоғары болды. Бір жылдық бақылауды аяқтаған 32 қатысушының 27-сі оқи алды, ал 26-сы көру өткірлігінің клиникалық тұрғыдан маңызды жақсарғанын көрсетті. Орта есеппен қатысушылар стандартты көру кестесі бойынша 5 жолға жақсы көре бастады, ал бір пациент көрсеткішін 12 жолға жақсартты. Кейбіреулер көзілдіріктің сандық функциялары — 12 есеге дейін үлкейту және күшейтілген контраст арқасында 20/42 көру өткірлігіне қол жеткізді.

Экспериментке қатысушылар протезді күнделікті өмірде белсенді қолдана бастады. Олар кітап оқып, тауар жапсырмаларын және көшедегі жазуларды ажырата алды. Сынаққа қатысқандардың үштен екісі құрылғыға орташа немесе жоғары деңгейде қанағаттанғанын айтты.

19 қатысушыда жанама әсерлер байқалды, оның ішінде көз ішіндегі қысымның жоғарылауы мен шеткі тор қабықтың жыртылуы, бірақ барлық жағдайлар қауіпті емес болып, екі ай ішінде дерлік толық шешілді.

Қазіргі уақытта PRIMA құрылғысы тек қара-ақ көруді қамтамасыз етеді, алайда әзірлеушілер жартылай реңктерді беретін бағдарламалық жасақтама жасауда. Келесі буын чиптерінде қазіргіге қарағанда 20 микрондық пиксельдер және бір құрылғыда 10 000-ға дейін пиксель болады.

Ғалымдар жаңа нұсқалар электрондық зуммен бірге пациенттерге 20/80 көру өткірлігіне жетуге, ал болашақта — қалыпты деп саналатын 20/20 көрсеткішіне жақындауға мүмкіндік береді деп күтеді. Сондай-ақ, неғұрлым ықшам көзілдіріктер жасап, технологияны фоторецепторлардың жоғалуынан туындаған басқа соқырлық түрлерін емдеуге бейімдеу жұмыстары жүргізілуде.

Зерттеу нәтижелері 20 қазанда беделді New England Journal of Medicine журналында жарияланды. PRIMA — жазылмайтын көру қабілетін жоғалтқан адамдарға функционалды көруді қалпына келтірген алғашқы көз протезі болып, офтальмологияда жаңа дәуірдің басталуына жол ашты.