Нейроғылым саласындағы маңызды ғылыми серпіліс нәтижесінде Жаңа Орлеаннан келген зерттеушілер мен олардың әріптестері жүйке сигналдарын жасушадан тыс берудің жаңа механизмін анықтады. Бұл механизм ерекше «ауырсыну қосқышын» қамтиды. Бұл жаңалық мидың ауырсыну рецепторларының жұмысын түсінуге жаңа көзқарас береді және ауырсынуды тиімді басатын, бірақ әдеттегі жанама әсерлері жоқ қауіпсіз анальгетиктерді жасауға жол ашуы мүмкін.

Фосфорлануға жаңа көзқарас

Фосфорлану — ақуыздардың жұмысын реттейтін негізгі процесс, ол жасуша ішінде жақсы зерттелген. Алайда, оның жасушадан тыс кеңістіктегі рөлі бұрын белгісіз болып келген. Ғалымдар бұл модификацияның көптеген синаптикалық ақуыздардың сыртқы бөліктерінде жүруі жүйке жасушалары (синапстар) арасындағы сигналдардың берілуіне немесе тұтас ағзаның мінез-құлқына әсер ете ме, соны анықтауға тырысты.

VLK ферментінің рөлі

Зерттеушілер жүйке жасушалары жасушадан тыс кеңістікте VLK (vertebrate lonesome kinase) деп аталатын фермент арқылы өзара әрекеттесетінін анықтады. Бұл фермент нейрондар арасындағы кеңістіктегі ақуыздарды өзгертеді. Белсенді нейрондар VLK бөлген кезде, бұл ауырсыну рецепторларының жұмысын күшейтеді. Зерттеуді жүргізген Тулейн университетінің нейробиологы Мэттью Далви Science журналында жарияланған мақалада бұл жаңалық «жасушалардың мінез-құлқына әсер етудің мүлде жаңа жолын көрсетеді және жасуша ішіне енбейтін, сыртында әсер ететін дәрілерді жасаудың қарапайым әдісін ұсынады» деп атап өтті.

Тышқандарға жүргізілген тәжірибелер

Ғалымдар тобы тышқандардың ауырсыну нейрондарынан VLK-ны алып тастағанда, жануарлар операциядан кейін әдеттегі ауырсынуды сезбеді, бірақ қоршаған ортаны қалыпты қабылдауды жалғастырды. Керісінше, осы нейрондардағы VLK деңгейін арттыру ауырсыну реакцияларын күшейтті.

Басқаша айтқанда, нейрондар бөлетін фермент басқа жасушалардың беткі ақуыздарын өзгертіп, ауырсыну сигналдарын іске қоса алады, бірақ бұл қалыпты қозғалыс пен сезімге әсер етпейді.

Медицинадағы болашағы

Бұл жаңалық жасуша ішіне енбейтін, сыртында әсер ететін анальгетиктерді жасауға жаңа жол ашады. VLK сияқты ферменттерге әсер ету, синапстардағы рецепторларды блоктаудан (бұл жиі жанама әсерлерге әкеледі) гөрі, ауырсынуды басатын дәрілерді жеткізуді жеңілдетіп, оларды қауіпсіз етуі мүмкін.

Дегенмен, бұл жаңалық негізінде жаңа дәрілер пайда болғанға дейін, VLK-ға әсер етудің барлық салдарын зерттеу және бұл механизмнің жүйке жүйесіне қатысты ақуыздарға қаншалықты кең әсер ететінін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Ғалымдар бұл механизмнің ауырсынудан басқа ми ауруларын емдеуде қандай мүмкіндіктер ашатынын да анықтауды жоспарлап отыр.