СДВГ (назар аудару тапшылығы және гиперактивтілік синдромы) – бұл тек медициналық қана емес, сонымен қатар қоғам мен осы бұзылыспен күнделікті бетпе-бет келетін адамдар үшін айтарлықтай экономикалық ауыртпалық болып табылады.

СДВГ-ның экономикалық және эмоциялық шығындары

A.D.D. Resource Center деректеріне сәйкес, АҚШ экономикасына СДВГ-мен байланысты жыл сайынғы шығындар 150 миллиард доллардан асады (ересектерге – 122,8 млрд, балаларға – 33,2 млрд). Бұл шығындардың басым бөлігі медицина мен ауруханаға жатқызудан гөрі, өнімділіктің төмендеуі, жұмыссыздық және қосымша күтім қажеттілігімен байланысты – бұл факторлар барлық шығындардың 74–86% құрайды. Қаржылық шығындардан бөлек, СДВГ көбіне мазасыздық пен депрессиямен қатар жүреді, бұл да өмір сапасына кері әсер етіп, қосымша ресурстарды талап етеді.

Назарды қолдаудың жаңа тәсілі

Егер СДВГ-ның әсерін азайтуға көмектесетін, дәрі-дәрмексіз, тәуелділік тудырмайтын және қымбат материалдар мен жазылымдарды қажет етпейтін қарапайым әдіс болса ше? Стэнфорд зерттеушілері ASMR-ға ұқсас, бірақ қолжетімді әрі пайдалы инновациялық шешім ұсынды – бұл зейінді арттыруға арналған жаңа тәсіл.

Зейінді арттыруға арналған аудио-күшейту технологиясы

Бұл әдістің мәні – қолға бекітілген шағын микрофондарға қосылған құлаққаптарды пайдалану. Бұл пайдаланушыға күнделікті әрекеттердің нәзік дыбыстарын – мысалы, су сылдыры, саусақтардың үстелге тиюі немесе бетке жанасу шуы – естуге мүмкіндік береді. Мұндай дыбыстық сигналдар назарды сақтауға көмектесіп, үнемі болатын цифрлық және аналогтық алаңдаушылықтардан қорғайды.

Эксперименттер барысында «аудио-қалқанды» қолданған қатысушылар тапсырмаларды ұзақ орындап, жұмыстан бас тартудың орнына қателік арқылы үйрену әдісін жиі қолданды және зейін деңгейінің артқанын байқады.

Күнделікті өмірдегі зейін

Стэнфорд университетінің машина жасау кафедрасының доценті және SHAPE зертханасының жетекшісі Шон Фоллмер назарды қалпына келтірудің маңыздылығын атап өтеді: «Біз жиі кофе қайнатып жатқанда немесе кезекте тұрған кезде телефонды мағынасыз ақтарып, шынайы өмір сәттерін жіберіп аламыз. Біз қоршаған әлемге көбірек назар аударуға және оны цифрлық шындықтан артық бағалауға көмектесетін нәрсе жасағымыз келді».

Зерттеудің жетекші авторы және информатика мамандығы бойынша аспирант Юцзе Тао зейінді күнделікті әрекеттерге аудару әдеттегі процестерді саналы әрі шынайы өмірге жақын етеді деп атап өтті.

Зерттеу нәтижелері

Лабораториялық жағдайда 60 қатысушы (жартысы аудио-қалқан қолданды) түрлі заттармен әрекеттесті. Mindful Attention Awareness Scale шкаласы мен мінез-құлықты талдау арқылы аудио-қалқан пайдаланушылардың зейін деңгейі статистикалық тұрғыда жоғары, объектілермен ұзақ әрекеттескені және қателік арқылы үйрену әдісін жиі қолданғаны анықталды.

Зейін бойынша жаттықтырушылармен жүргізілген қосымша сапалы зерттеу бұл қорытындыларды растады. Қатысушылардың бірі аудио-қалқанмен өзін «қауіпсіздікте» сезінгенін және «жай ғана бала болып, ойнауға» мүмкіндік алғанын айтты. Тағы бірі бұл құрылғы «әлемге қайта ғашық болуға және жоғалған қабылдауды қайтаруға» көмектесетінін қосты.

Аудио-қалқанның басқа әдістерден артықшылықтары

Көптеген зейін әдістері дауыстық нұсқауларды тыңдауды немесе оңаша болуды талап етеді (бұл балаларға қарау немесе кеңседе жұмыс істеу кезінде әрдайым мүмкін емес), ал аудио-қалқан әлемді жаңа қырынан естуге мүмкіндік береді. Бұл жаңашылдық қызығушылықты, айқындықты және зейінді арттырып, саналы болуға ықпал етеді.

Фоллмер атап өтеді: «Біздің құрылғы шынайы дыбыстарды нақты уақытта жеткізіп, күнделікті әрекеттерге жаңа көзқараспен қарауға және осы сәтте көбірек болуға мүмкіндік береді».

Дамудың болашағы

Тао мен оның командасы аудио-қалқанның ұзақ мерзімді артықшылықтарын, оны қолданыстағы зейін бағдарламалары мен мазасыздық пен СДВГ терапиясында қолдану мүмкіндігін зерттеуді жоспарлап отыр. Тао: «Біз бұл құрылғының бәрімізге қоршаған әлемді қайтадан түсінуге көмектесетініне сенеміз», – дейді.