Ғалымдар минипигтерде зақымдалған кезбе жүйкені алмастыру үшін жасаған биологиялық ыдырайтын имплантат жаңа жүйке жасушаларының өсуіне жол ашты. Соның арқасында жүрек миынан қайтадан сигналдар ала бастады, бұл қауіпті тыртықтануды болдырмады және жүрек бұлшықетінің қанды тиімді айдау қабілетін қалпына келтірді. Бұл инновациялық технология жүрекке жасалатын операциялардан кейін пациенттердің сауығуын айтарлықтай жақсарта алады.

Жүрек пен мидың байланысының маңызы

Жүрек пен ми үнемі ақпарат алмасады, бұл процесте басты рөлді оң жақ кезбе жүйке атқарады. Ол жүрек ритмін реттейді, қабыну процестерін бақылайды және миокард жасушаларын шамадан тыс жүктемеден қорғайды. Бұл байланыс сақталған кезде жүрек күйзеліске бейімделіп, толыққанды жұмыс істей алады.

Кеуде қуысына жасалатын операциялардан кейінгі мәселелер

Кеуде қуысына жасалатын күрделі операцияларда, мысалы, жүрек трансплантациясы немесе ісіктерді алып тастау кезінде, хирургтер органға жету үшін жүйке талшықтарын кесуге мәжбүр болады. Соның салдарынан жүрек оқшауланып қалады: ол соғуын жалғастырады, бірақ сыртқы басқарудан айырылады. Бұл жағдай вегетативті дисбаланс деп аталады. Жүйке жүйесінен сигналдар болмаған кезде жүрек тіндері тотығу стрессіне ұшырайды — бұл қартаюдың негізгі факторы.

Бақылаудың жоғалуы тізбекті реакцияны бастайды: өлі жасушалардың орнында қатты дәнекер тін өседі, фиброз дамиды, орган серпімділігін жоғалтады және тез тозады. Уақыт өте келе бұл жүрек жеткіліксіздігіне әкеледі, тіпті операция мінсіз өткеннің өзінде. Дәрігерлер ұзақ уақыт бойы жүректің анатомиясын қалпына келтіре алса да, оның «өткізгіштігін» қалпына келтіре алмады.

Жүйкелерді қалпына келтірудің жаңа тәсілі

Жақында Science Translational Medicine журналында жарияланған зерттеуде ғалымдар эксперименталды медицина мен биоинженерия жетістіктерін біріктіріп, кесілген жүйкелерді қалпына келтіру әдісін жасады. Бұл технологияны сынау үшін жүрек-қантамыр жүйесі адамға ұқсас минипигтер таңдалды.

Жануарларға трансплантация кезіндегі жарақатты имитациялайтын процедура жасалды: оң жақ кезбе жүйке кесілді. Содан кейін үзілген ұштарын қосу үшін хитозан мен поликапролактон қоспасынан жасалған биологиялық ыдырайтын түтік орнатылды. Бұл қаңқа жаңа жүйке талшықтарының өсуін дұрыс бағытқа бағыттады.

Эксперимент нәтижелері

Имплантат регенерацияға арналған туннель ретінде жұмыс істеді: оның ішінен жүйке шоғырларының шамамен 20%-ы өтіп, бұл сигналдардың берілуін қалпына келтіруге жеткілікті болды. Парасимпатикалық талшықтар жүрек бұлшықетіне қайта еніп, оның ми командаларына жауап беру қабілетін қайтарды. Уақыт өте келе имплантат толық еріп, өз қызметін орындады.

Байланыстың қалпына келуі айқын терапиялық әсер берді: жасушалардағы тотығу стрессі деңгейі қалыпқа түсті, жүрек бұлшықеті серпімді және тірі қалды, бақылау тобындағы жануарларда дамыған фиброз белгілері байқалмады.

Функционалдық тесттер жетістікті механикалық деңгейде де растады: имплантат қойылған минипигтердің жүректері дұрыс жиырылу геометриясын сақтады, қарыншалардың әртүрлі бөліктері үйлесімсіз жұмыс істейтін диссинхрония анықталмады. Органның айдау функциясы бұзылмады, бұл оң жақ кезбе жүйкенің жүректің жастығын сақтаудағы рөлін дәлелдеді.

Кардиохирургия үшін болашағы

Бұл жаңалық кардиоторакальды хирургияға деген көзқарасты өзгертеді. Енді дәрігерлер операция салдарын емдеумен қатар, олардың алдын алуға мүмкіндік беретін құралға ие болды. Жүйке байланыстарын хирургиялық араласу кезінде бірден қалпына келтіру жүректі ерте қартаюдан қорғайды, асқыну қаупін азайтады және пациенттердің өмірін ұзартады.