Зерттеулер көрсеткендей, аутизм спектрі бұзылыстары (АСБ) бар адамдарға дамуы ерекшеленбейтін басқа адамдардың эмоцияларын тану жиі қиынға соғады. Алайда британдық ғалымдар бұл құбылыстың себебі тек қабылдау қиындықтарында ғана емес, сонымен қатар аутизмі бар адамдардың эмоцияларын нейротиптік адамдардан өзгеше білдіруінде де болуы мүмкін екенін анықтады.

Аутизм спектрі бұзылыстары дегеніміз не

АСБ — бұл адамның өзін және айналасындағыларды қалай қабылдайтынына, сондай-ақ оның қарым-қатынас дағдыларына әсер ететін нейроөсу ерекшеліктерімен байланысты жағдайлар тобы. Аутизмі бар адамдарға дыбыстық ақпаратты өңдеу, басқалардың эмоцияларын тану және әңгімелесушімен байланыс орнату қиын болуы мүмкін.

Аутизм ерекшеліктерін зерттеу

Ғылыми еңбектердің көпшілігі аутизмнің себептерін іздеуге және оның белгілерін түсіндіруге арналған. Мысалы, соңғы жарияланымдар аутизмі бар балалардың миы дыбыстарды басқаша қабылдайтынын және АСБ бар адамдардың әңгімелесушінің көзіне сирек қарайтынын түсіндірді.

Британдық ғалымдардың тәжірибесі

Бирмингем университетінің мамандары аутизмі бар және нейротиптік ересектердің бет-әлпет мимикасының картасын жасады. Зерттеуге 25 аутизмі бар және 26 аутизмі жоқ ересек қатысты. Оларға ашу, қуаныш және қайғы эмоцияларын екі жағдайда көрсету ұсынылды: белгілі бір дыбыстармен қатар және әңгіме барысында.

Эмоцияларды білдірудегі айырмашылықтар

Талдау нәтижесінде ашу, қуаныш және қайғы эмоциялары аутизмі бар және аутизмі жоқ адамдардың мимикасында әртүрлі көрінетіні анықталды. АСБ бар қатысушылар бет-әлпетінде көбірек ерекше белгілер көрсетті: олар ауызды белсендірек пайдаланды, қастарын сирек қимылдатты, қуаныш эмоциясын білдіргенде аздау жымиды және қайғыны көрсеткенде үстіңгі ерінді көбірек көтерді.

Алекситимияның әсері

Эмоцияларды білдіруге алекситимия да әсер етті — бұл аутизмде жиі кездесетін, адамның өз эмоцияларын түсінуі мен сипаттауында қиындық тудыратын жағдай. Алекситимия белгілері бар қатысушылар ашу мен қуанышты анық көрсете алмады, бұл басқа адамдарға, соның ішінде нейротиптік адамдарға, бұл эмоцияларды тануды қиындатты.

Екіжақты түсінбеушілік

Зерттеу авторлары аутизмі бар және аутизмі жоқ адамдар эмоцияларды әртүрлі тәсілдермен білдіруі мүмкін екенін атап өтті, бұл әртүрлі тілде сөйлескенмен бірдей. Көп жағдайда аутизмі бар адамдардың қиындықтары деп қабылданатын нәрсе, шын мәнінде, мимиканы түсінудегі екіжақты мәселе болуы мүмкін — яғни, тек аутизмі бар адамға нейротиптік әңгімелесушіні түсіну қиын емес, керісінше де солай.