Инфекциялық ауруларды зерттейтін ғалымдар Бангладештегі бес науқастың тамағынан алынған сақталған жағындылар мен вирустық дақылдарда жарқанаттар арқылы таралатын Pteropine orthoreovirus (PRV) вирусын анықтады. Бастапқыда бұл адамдарда Нипах вирусымен жұқтыру күдіктелген, алайда кейінгі тестілер теріс нәтиже көрсетті. Бұл жаңалық елде жануарлардан адамға жұғатын вирустар тізімін кеңейтіп, Нипах инфекциясына ұқсас ауруларды диагностикалауда PRV-ді ескеру қажеттігін көрсетеді. Зерттеу нәтижелері Emerging Infectious Diseases журналында жарияланды.

Құрма пальмасы шырынын тұтынумен байланысы

Бес науқастың барлығы ауруға дейін шикі құрма пальмасы шырынын ішкен — бұл тәтті сұйықтық әдетте қыста жиналады және оған жарқанаттар жиі ұшып келеді. Бұл шырын Бангладеште Нипах вирусының негізгі таралу жолы ретінде бұрыннан белгілі. Жарқанаттар көптеген зоонозды вирустардың, соның ішінде құтыру, Нипах, Хендра, Марбург және SARS-CoV-1 вирустарының табиғи резервуары болып саналады. Колумбия университетінің Инфекция және иммунитет орталығының (CII) эпидемиология доценті әрі зерттеудің жетекші авторы Нишай Мишраның айтуынша, шикі құрма пальмасы шырынын тұтынумен байланысты аурулар қаупі тек Нипах вирусымен шектелмейді. Бұл жаңа вирустардың, әсіресе жарқанаттар арқылы таралатын вирустардың қоғамдық денсаулыққа төндіретін қауіптерін анықтау және азайту үшін кең ауқымды эпидемиологиялық бақылау бағдарламаларының маңыздылығын көрсетеді.

Зерттеу барысы және диагностика әдістері

2022 жылдың желтоқсанынан 2023 жылдың наурызына дейін бес науқас Нипах вирусына тән белгілермен ауруханаға түсті: қызба, құсу, бас ауруы, әлсіздік, сілекейдің көбеюі және неврологиялық симптомдар. Алайда ПТР және серологиялық зерттеулер Нипах вирусын жоққа шығарды. Ғалымдар әрі қарай вирустарды жоғары өнімді секвенирлеу (VCS) әдісін қолданып, науқастардың үлгілерінен PRV-дің генетикалық материалын анықтады. Үш жағдайда вирусты дақылда өсіру мүмкін болды, бұл белсенді инфекцияның бар екенін растады.

Науқастар Нипах вирусына эпидемиологиялық бақылау бағдарламасы аясында анықталды, бұл бағдарламаны Бангладештің Эпидемиология, бақылау және ауруларды зерттеу институты (IEDCR), Халықаралық диарея ауруларын зерттеу орталығы (icddr,b) және АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) бірлесіп жүзеге асырады.

Секвенирлеу технологиялары және олардың маңызы

Вирустарды секвенирлеу (VCS) — Колумбия университетінің CII орталығында жасалған патенттелген әдіс. Бұл технология ғалымдарға омыртқалылардағы барлық белгілі вирустық инфекцияларды, соның ішінде жарқанаттар арқылы таралатын вирустарды анықтауға мүмкіндік береді. VCS сезімталдығы бойынша стандартты ПТР-тестпен салыстыруға болады, бірақ ол бір уақытта мыңдаған вирусты іздеп, дерлік толық геномдық тізбектерді жасайды. Қатысты құрал — бактерияларды секвенирлеу (BCS) — патогенді бактериялар мен антибиотиктерге төзімділік гендерін анықтайды. Екі технология да клиникалық және зерттеу мақсатында қолдануға мақұлданған.

Клиникалық көріністер мен эпидемиологиялық қорытындылар

Бес науқастың барлығы ауыр сырқаттанды. Ал көршілес елдерде тіркелген PRV инфекциялары көбіне жеңіл түрде өткен, бұл Бангладеште жеңіл жағдайлардың анықталмай қалуы мүмкін екенін көрсетеді.

Бангладештегі Эпидемиология, бақылау және ауруларды зерттеу институтының (IEDCR) және Ұлттық тұмау орталығының (NIC) директоры Тахмина Шириннің айтуынша, жаңа зоонозды инфекция шикі құрма пальмасы шырынын тұтынғаннан кейін тыныс алу және неврологиялық асқынулар тудырады, бұл Нипах вирусымен инфекцияға ұқсас.

Инфекция көзін іздеу және болашақ зерттеулер

АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің қолдауымен жүргізілген кейінгі жұмыста Мишра және оның әріптестері адам жағдайлары тіркелген Падма өзені бассейні маңында ұсталған жарқанаттардан генетикалық жағынан ұқсас Pteropine orthoreovirus анықтады (жарияланбаған деректер).

Чарльз Стюарт университетінің (Австралия) жарқанаттар арқылы таралатын аурулар бойынша эколог-эпидемиологы Арифул Ислам зерттеу жарқанаттардың резервуар ретіндегі рөлінің адамға жұғуымен байланысын дәлелдейтін маңызды айғақтар береді деп атап өтті. Қазір ғалымдар жарқанаттардан адамдар мен үй жануарларына жұғу механизмдерін және Падма өзені бойындағы қауымдастықтарда жарқанаттар арқылы таралатын жаңа вирустардың экологиясын зерттеуде.

Қатысушылар мен қаржыландыру

Зерттеуге Бангладештегі IEDCR-дің вирусология доценті және аға ғылыми қызметкері Шармин Султана, сондай-ақ CII, IEDCR, icddr,b, CDC және АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің басқа да мамандары қатысты. Қаржыландыру АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Колумбия университеті арасындағы келісімдер аясында жүзеге асырылды.