Кемп тасбақасы – Қызыл кітапқа енген түр – антропогендік шудың деңгейі ерекше жоғары аймақтарда мекендейді. Жақында жүргізілген зерттеулер бұл жануарлардың есту мүшелері мұндай шудың әсеріне аса сезімтал екенін көрсетті.

Осалдық және мекен ету ортасы

Кемп теңіз тасбақасы (Lepidochelys kempii) әлемдегі ең сирек әрі аз зерттелген теңіз бауырымен жорғалаушылардың бірі саналады. Бұл түр жойылу қаупінде тұр және Табиғатты қорғаудың халықаралық одағының Қызыл кітабына енгізілген. Тасбақалардың негізгі мекендері – Мексика шығанағының жағалау сулары мен Атлант мұхитының батыс бөлігі.

Бұл аймақтарда адам әрекеті өте қарқынды: мұнда кеме жолдары өтеді, сейсмикалық барлау жұмыстары жүргізіледі және теңіз энергетикасы дамып келеді. Ұзақ уақыт бойы тасбақалардың адам тудырған шуды қалай қабылдайтыны белгісіз болды. Алайда мұндай шу тек физикалық зақым, күйзеліс пен есту қабілетінің жоғалуына ғана емес, сонымен қатар жануарлар үшін маңызды дыбыстарды «жасырып», олардың бағдарлануына, қорек пен жұп табуына және қауіптен қашуына кедергі келтіруі мүмкін.

Зерттеу әдістемесі

Ғалымдар Кемп тасбақасының 13 дарасының есту қабілетін есту потенциалдарын тіркеу арқылы зерттеді. Жануарлардың бір бөлігі табиғатта ұсталған, қалғандары жарақаттан кейін оңалтуда болған. Зерттеу нәтижелері The Journal of the Acoustical Society of America журналында жарияланды.

Тасбақалардың басына арнайы электродтар бекітіліп, дыбыстық тітіркендіргіштерге жауап ретінде есту нервтеріндегі әлсіз электр сигналдары тіркелді. Бұл әдіс ұзақ жаттықтыруды қажет етпейді және есту сезімталдығы туралы деректерді тез алуға мүмкіндік береді. Тасбақалар тәжірибелік бассейнге орналастырылып, су астындағы динамик арқылы әртүрлі жиіліктегі (50-ден 1600 герцке дейін) қысқа дыбыстық сигналдар берілді. Дыбыс деңгейі жүйелі түрде төмендетіліп отырды, жүйке жауабы тоқтаған сәт – сол жиіліктегі есту шегі деп есептелді.

Нәтижелер мен қорытындылар

Зерттеушілер түрдің аудиограммасын – дыбыс жиілігіне байланысты есту өткірлігінің графигін жасады. Кемп тасбақалары төмен жиіліктерге аса сезімтал болып шықты: олар ең жақсы 50-800 герц аралығындағы дыбыстарды естиді, ал сезімталдық шыңы 200-300 герцте байқалады. 1200 және 1600 герц секілді жоғары жиіліктерде тасбақалар тіпті өте қатты дыбыстарға да жауап бермеді.

Ғалымдар Кемп тасбақаларының ең сезімтал диапазоны мұхиттағы ең кең таралған және қуатты антропогендік шу көздерінің спектрімен – кеме қозғалтқыштарының гүрілі, бұрғылау қондырғыларының дыбысы және сейсмикалық зеңбіректердің төмен жиілікті импульстерімен – сәйкес келетінін атап өтті. Бұл жойылу қаупіндегі түрді өз мекенінде тұрақты акустикалық әсерге ерекше осал етеді.

Зерттеу авторлары алынған аудиограммаларды консервативті бағалау деп есептеу керек екенін айтты, өйткені физиологиялық AEP әдісі әдетте жануарлардың нақты мінез-құлық реакцияларына қарағанда сезімталдықты сәл төмен көрсетеді. Демек, шудың тасбақаларға нақты әсері бұдан да күшті болуы мүмкін.