900-ге жуық итке жүргізілген зерттеу тыныс алу жолдарының брахицефалиялық обструктивті синдромына бейімділігі жоғары 12 тұқымды анықтады. Бұл жағдай жануарлардың ұйқы сапасын төмендетіп, физикалық жүктемелерге төзімділігін азайтады. Зерттеу нәтижелері тыныс алу бұзылыстарына бейім тұқымдардың тізімі бұрын ойлағаннан әлдеқайда кең екенін көрсетті.

Брахицефалиялық тұқымдардың ерекшеліктері

Қысқа тұмсығы мен жалпақ мұрны бар иттер брахицефалиялық тұқымдарға жатады. Соңғы жылдары француз бульдогы, мопс және пекинес сияқты тұқымдар сыртқы келбеті, шағын көлемі мен мінезінің ерекшеліктері арқасында танымал бола түсті. Алайда осы белгілерді күшейтуге бағытталған селекциялық жұмыс жануарларда анатомиялық ақаулардың, соның ішінде брахицефалиялық обструктивті синдромның дамуына әкелді. Бұл синдромның белгілеріне тән пысылдау мен сырыл кіреді, оларды иелері жиі қалыпты құбылыс деп қабылдайды, бірақ шын мәнінде тыныс алудың бұзылғанын көрсетеді.

Синдромның себептері мен салдары

Синдром анатомиялық ауытқулармен байланысты: қысқа мұрын сүйегі, тар танау және жұтқыншақтағы артық жұмсақ тіндер ауа өтуін қиындатады. Мұндай иттер нашар ұйықтайды, белсенділіктен тез шаршайды және ыстыққа төзімсіз келеді.

Бұрын бұл синдромға ең бейім тұқымдар ағылшын және француз бульдогтары мен мопстар деп есептелген. Жаңа зерттеу бұл тізімді кеңейтіп, сирек кездесетін брахицефалиялық тұқымдарды да қосты.

Зерттеу барысы

Зерттеуге 14 тұқымнан 898 ит қатысты: аффенпинчер, бостон-терьер, неміс боксеры, кавалер-кинг-чарльз-спаниель, чихуахуа, бордоский дог, брюссель гриффоны, жапон хины, мальтез, пекинес, кинг-чарльз-спаниель, померан шпиці, ши-тцу және стаффордшир бультерьері. Әрбір жануарға жүрек-тыныс алу тестілері мен дене және бас сүйегінің өлшемдерін қоса алғанда, толық тексеру жүргізілді.

Негізгі нәтижелер

Тыныс алу бұзылыстарының ең жоғары жиілігі пекинес пен жапон хиндарында анықталды — бұл тұқымдардың 80%-дан астамы синдромға шалдыққан. Орташа қауіп тобына кавалер-кинг-чарльз-спаниель, ши-тцу, брюссель гриффоны, бостон-терьер және бордоский дог кірді, мұнда синдром белгілері 50–70% жануарларда байқалды. Тек мальтез бен померан шпицінде тыныс алу проблемалары анықталмады.

Жалпы алғанда, синдромға бейім 12 тұқым анықталды: олардың екеуінде қауіп өте жоғары, бесеуінде — орташа, қалғандарында — төмен.

Анатомиялық қауіп факторлары

Деректерді талдау синдромның дамуына ықпал ететін екі негізгі анатомиялық факторды анықтады: бас сүйегінің құрылысы (жалпақ тұмсық, тар танау, мұрын жолдарының деформациясы, жұтқыншақтағы артық жұмсақ тіндер) және семіздік, ол тыныс алу жүйесіне қосымша салмақ түсіреді.

Қосымша байқаулар

Қысқа немесе тығыз бұралған құйрығы бар иттерде тыныс алу бұзылыстары жиі кездесетіні анықталды. Бұл белгілер бірдей анатомиялық өзгерістердің нәтижесі болуы мүмкін деп болжануда, бірақ нақты механизмдер әлі де зерттеуді қажет етеді.

Практикалық ұсыныстар

Күшік аларда ата-аналары медициналық тексеруден өткен жануарларды таңдауға кеңес беріледі. Сондай-ақ, сыртқы белгілердің, әсіресе өте қысқа және жалпақ тұмсықтың, иттің тыныс алуына және жалпы денсаулығына кері әсер етуі мүмкін екенін ескеру қажет.

Ғылыми мақала PLOS One журналында жарияланды.