Адамға естілмейтін дыбыстардың әсері жоқ деген пікірлер Канадада жүргізілген жаңа зерттеудің нәтижелерімен жоққа шығарылды. Зерттеу инфрадыбыстың — яғни адам құлағы қабылдай алмайтын, жиілігі 20 герцтен төмен дыбыс толқындарының — тітіркену, физиологиялық стресс тудыруға және музыканы қабылдауды өзгертіп, оны мұңды әрі қайғылы етіп көрсетуге қабілетті екенін көрсетті.

Инфрадыбыстың табиғаты мен көздері

Инфрадыбыс табиғатта (мысалы, дауыл мен жер сілкінісі кезінде) да, адамның қызметі нәтижесінде де (желдету жүйелері, ірі механизмдер, жел электр станцияларының жұмысы) кездеседі. Ұзақ уақыт бойы инфрадыбыс естілмесе, ол денсаулыққа зиян келтірмейді деп есептелді.

Алдыңғы бақылаулар мен қайшылықтар

Бұрын инфрадыбыстың жоғары деңгейі бар аймақтарда болған адамдарда мазасыздық, шаршау және тітіркену сезімі байқалған жағдайлар тіркелген. Дегенмен, бұл мәселе бойынша ғылыми деректер біржақты болмады: кейбір зерттеулер айтарлықтай әсер таппаса, басқалары жайсыздық пен ұйқының бұзылуын атап өтті.

Эксперименттік зерттеу

Эксперимент барысында 36 ерікті төрт топқа кездейсоқ бөлінді. Әр топта екі фактор өзгертілді: инфрадыбыстың болуы немесе болмауы және музыкалық сүйемелдеудің түрі (тыныштандыратын немесе мазасыз музыка). Инфрадыбыс шамамен 18 герц жиілікте, 75–78 децибел деңгейінде генерацияланды, бұл тұрғын аймақтардағы өндірістік немесе желдету жабдықтарының шуына сәйкес келеді. Музыкалық тректер төмен жиіліктерден тазартылды, бұрмалануды болдырмау үшін, ал динамиктер қатысушылардың көру аймағынан тыс орналастырылды. Ешбір қатысушыға инфрадыбыстың қосылуы мүмкін екені айтылмады, бірақ тәжірибеден кейін олардан оның бар-жоғын байқаған-байқамағаны сұралды.

Жағдай мен нәтижелерді бағалау

Эксперимент аяқталған соң қатысушылар өз жағдайын және музыкалық композицияларды бағалады, сондай-ақ олардың сілекейіндегі кортизол деңгейі тәжірибеге дейін және кейін өлшенді. Бұл стресс деңгейін объективті анықтауға мүмкіндік берді.

Негізгі қорытындылар

Қатысушылар инфрадыбыстың қосылғанын саналы түрде анықтай алмады, бұл оның саналы түрде қабылданбайтынын дәлелдейді. Дегенмен, инфрадыбыспен сүйемелденген музыка әлдеқайда мұңды болып қабылданып, тітіркену мен қызығушылықтың төмендеуіне әкелді, бұл музыканың түріне қарамастан байқалды. Инфрадыбыс кез келген дыбыстық стимулға жағымсыз реңк береді.

Сонымен қатар, инфрадыбыс әсеріне ұшыраған қатысушыларда кортизол деңгейінің бақылау тобымен салыстырғанда айтарлықтай өскені байқалды. Бұл организмнің инфрадыбысқа тікелей физиологиялық реакциясын көрсетеді, яғни жай ғана субъективті жайсыздық сезімі емес. Паника немесе қатты қорқыныштың айқын белгілері байқалмағанымен, физиологиялық көрсеткіштер қоршаған ортаны қолайсыз және жайсыз деп қабылдағанын көрсетті.