Алдыңғы зерттеулерден белгілі болғандай, семаглутид негізіндегі семіздікті емдеуге арналған препараттар, мысалы, «Оземпик» және оның аналогтары, психоактивті заттарға тәуелділікті, соның ішінде алкоголизм мен каннабиноидтық нашақорлықты емдеуде тиімді болуы мүмкін. Жақында егеуқұйрықтарда жүргізілген тәжірибелер семаглутидтің кокаинге деген құмарлықты айтарлықтай төмендетіп, рецидивтердің алдын алуға көмектесетінін көрсетті. Дәрігерлер бұл нәтижелерді адамдарда да растауға үміттенеді, бұл кокаинге тәуелділікті емдеуге арналған тиімді құрал жасауға жол ашуы мүмкін, өйткені қазіргі таңда мұндай дәрі жоқ.

Кокаинге тәуелділік мәселесі

Еуропалық есірткі және есірткіге тәуелділікті бақылау орталығының (EMCDDA) мәліметтері бойынша, ЕО елдерінде 15 пен 34 жас аралығындағы шамамен 2,7 миллион жас адам кокаинді тұрақты түрде қолданады. Психоактивті заттар арасында кокаин тек каннабистен кейінгі екінші орында тұр.

Кокаинге тәуелділік мотивацияның бұзылуымен, есірткіге деген күшті құмарлықпен және қолданудан бас тартуға тырысқанда жиі рецидивтермен сипатталады. Қазіргі уақытта бұл жағдайды емдеудің тиімді фармацевтикалық әдістері жоқ, ал психосоциалды терапия көбіне жеткілікті нәтиже бермейді. European Neuropsychopharmacology журналында жарияланған жаңа зерттеу кокаинге тәуелділікті емдеуге арналған препараттың пайда болуын жақындатады.

Семаглутид: әсер ету механизмі және жаңа зерттеулер

Семаглутид — глюкагонға ұқсас пептид-1 рецепторларының (GLP1R) агонисі, ол дәстүрлі түрде 2-типті қант диабеті мен семіздікті емдеуде қолданылады. Бұған дейін ғалымдар бұл дәрінің алкогольге, каннабиске және басқа да психоактивті заттарға тәуелділікке де әсер ететінін анықтаған.

Жаңа тәжірибелер сериясында Швеция мен АҚШ мамандары семаглутидтің зертханалық егеуқұйрықтарда кокаин тұтыну мен оған деген мотивацияны төмендету қабілетін, сондай-ақ препаратты тоқтатқаннан кейін есірткіге құмарлықтың қайта оралуына кедергі болуын зерттеді.

Тәжірибе барысы мен нәтижелері

Зерттеу барысында кокаинге үйретілген егеуқұйрықтар өздеріне катетер арқылы есірткіні өздігінен енгізе алды. Тәуелділік қалыптасқаннан кейін жануарларға тері астына семаглутид немесе плацебо егілді, олардың мінез-құлқы қатар бақыланды.

Семаглутид алған егеуқұйрықтарда кокаинді өздігінен енгізу бақылау тобымен салыстырғанда 26%-ға төмендеді. Сондай-ақ, абстиненция кезеңінен кейін бұл жануарларда кокаин іздеуге ұмтылыс пен оны алу үшін күш салу мотивациясы да азайды — тиісінше 62% және 52%-ға төмендеді.

Нәтижелердің маңызы мен болашағы

Дәрігерлер алынған деректердің семаглутидтің алкоголь тұтыну мен оған құмарлықты азайтатынын көрсеткен алдыңғы ғылыми жұмыстар нәтижелерімен сәйкес келетінін атап өтеді. Егеуқұйрықтарда жүргізілген тәжірибелер семаглутидтің кокаинге тәуелділікті емдеуге арналған препарат ретінде әлеуетін көрсетті. Тиімділігін растау үшін ауқымды зерттеулер мен нәтижелердің адамдарға қолданылуын тексеру қажет.

Алғашқы клиникалық бақылаулар

Клиникалық тәжірибеде тиімділік туралы алғашқы дәлелдер де пайда бола бастады. Жақында итальяндық дәрігерлер семіздік пен кокаинге тәуелділіктен қатар зардап шеккен науқастың жағдайын сипаттады. Семаглутидті тері астына енгізу оған тек салмақ тастауға ғана емес, сонымен қатар есірткіге деген құмарлығын азайтуға да көмектесті.