Биылғы тұмау маусымы ерекше ауыр өтті, оған жаңа K субкласы деп аталатын вирус нұсқасының тез таралуы себеп болды. Ауру жұқтырғандар санының өсуі аясында жақында жарияланған зерттеу тұмаудың таралу ерекшеліктері мен инфекциядан тиімді қорғану жолдарын анықтауға көмектесті.

Ерекше тәжірибе: тұмау қалай жұғады

Тұмаудың адамнан адамға қалай таралатынын тереңірек түсіну үшін Мэриленд университетінің ғалымдары ерекше тәжірибе жүргізді. Онда тұмаумен ауырып жүрген колледж студенттері орта жастағы дені сау еріктілермен бір қонақүй бөлмесінде бірге тұрды. Жақын қарым-қатынасқа қарамастан, сау қатысушылардың ешқайсысы жұқтырмады. Бұл нәтиже зерттеушілерді вирустың нақты таралу жолдары мен індеттің алдын алу мүмкіндіктері туралы ойлануға итермеледі.

Вирустың таралуындағы негізгі факторлар

7 қаңтарда PLOS Pathogens журналында жарияланған зерттеу тұмаудың ауа арқылы берілуін табиғи жолмен жұқтырған адамдар арасында алғаш рет егжей-тегжейлі бақылаған клиникалық сынақ болды. Ғалымдар неге еріктілердің ешқайсысы ауырмағанын бірнеше себеппен түсіндірді. Деректерге сәйкес, тұмаудың таралуындағы басты факторлардың бірі — жөтел. Инфекция жұқтырған студенттердің мұрнында вирус көп болғанымен, олар сирек жөтелген, сондықтан ауаға қоздырғыш аз тараған.

Вентиляция да маңызды рөл атқарды: бөлмедегі ауа жылытқыш пен құрғатқыштың арқасында үнемі араласып, вирустың аз мөлшері тез сейілді. Қорғаныс факторларының бірі ретінде жасты да атауға болады — орта жастағы ересектер тұмауға жастарға қарағанда төзімдірек, бұл да жұқтырудың болмауына әсер етуі мүмкін.

Алдын алу үшін зерттеу нәтижелерінің маңызы

Көптеген мамандар тұмаудың негізгі таралу жолы — ауа-тамшы арқылы деп санайды. Дегенмен, инфекцияны бақылау бойынша жаһандық ұсыныстарды өзгерту үшін рандомизацияланған клиникалық зерттеулерден сенімді дәлелдер қажет. Ғалымдар тұмау вирусы қай жағдайда тыныс алу арқылы жиі жұғатынын нақты анықтау үшін зерттеуді жалғастыруда.

Бұл тәжірибеде вирустың жұқпау фактісі тұмау маусымында жұқтыру қаупін азайтудың жолдарын көрсетеді. Ең үлкен қауіп — жабық, ауа айналымы нашар бөлмелерде бетпе-бет жақын қарым-қатынас кезінде туындайды. Зерттеу нәтижелері ауа тазартқыш құрылғылардың, яғни ауаны араластырып, тазартып тұратын құрылғылардың пайдалы болатынын көрсетті. Алайда, егер сіз жөтеліп жатқан адамға өте жақын болсаңыз, ең тиімді қорғаныс — маска, әсіресе N95 респираторы.

Тәжірибе қалай өтті

Тәжірибе Балтимор маңындағы қонақүйдің оқшауланған қабатында өтті және тұмау белгілері расталған бес адам мен 11 сау еріктіні қамтыды. Зерттеу 2023 және 2024 жылдары екі топта жүргізілді. Қатысушылар қабатта екі апта бойы тұрып, әдеттегі әлеуметтік өзара әрекеттесуді имитациялайтын күн тәртібін ұстанды: әңгімелесу, дене жаттығулары, йога, созылу, би. Инфекция жұқтырғандар ортақ заттарды пайдаланып, оларды басқаларға беріп отырды.

Ғалымдар симптомдарды мұқият бақылап, күн сайын мұрыннан жағынды, сілекей және қан алып, инфекция мен антидене түзілуін қадағалады. Вирустық жүктеме қатысушылар тыныс алған ауада да, бөлме ішінде де өлшенді. Тыныс алған ауаның үлгілері күн сайын арнайы Gesundheit II құрылғысымен жиналды.

Тұмау — жаһандық мәселе

Тұмау індеттерінің алдын алудың тиімді жолдарын іздеу — денсаулық сақтау саласының маңызды міндеті болып қала береді. Жыл сайын тұмау әлем бойынша денсаулық сақтау жүйелеріне үлкен салмақ түсіреді: маусымдық тұмаумен жыл сайын 1 миллиардқа дейін адам ауырады. Тек АҚШ-тың өзінде биылғы маусымда кемінде 7,5 миллион жағдай, 81 000 ауруханаға жатқызу және 3 000-нан астам өлім тіркелді.