Ұзақ уақыт бойы төмен оттегі деңгейі бар биік таулы аймақтарда тұратын адамдарда қант диабетіне шалдығу деңгейі теңіз деңгейінде өмір сүретіндерге қарағанда төмен екені байқалды. Бұл құбылыстың статистикасы жақсы құжатталғанымен, оның биологиялық себептері әлі де толық анықталмаған.

Жақында жүргізілген зерттеулер төмен оттегі жағдайында эритроциттердің қандағы глюкозаны белсендірек сіңіре бастайтынын көрсетті. Мұндай жағдайда бұл жасушалар қанттың резервуары ретінде жұмыс істейді, бұл биік таулы аймақ тұрғындарына тән. Cell Metabolism журналында жарияланған деректерде эритроциттердің оттегі азайғанда өз метаболизмін өзгерте алатыны, бұл оттегіні тіндерге тиімді жеткізуге және қандағы қант деңгейін төмендетуге ықпал ететіні көрсетілген. Бұл биік таулы аймақтарда диабет қаупінің төмендеуін түсіндіруі мүмкін.

Тышқандарға жүргізілген тәжірибелерде төмен оттегі бар ауа әсер еткенде қандағы глюкоза деңгейі күрт төмендейтіні және тамақтан кейін қанттың қандағы деңгейі тезірек қалпына келетіні анықталды, бұл әдетте диабет қаупінің төмендігімен байланысты. Алайда негізгі органдарды талдау кезінде глюкозаның нақты қайда пайдаланылатынын анықтау мүмкін болмады.

Визуализация әдістерін қолдана отырып, зерттеушілер эритроциттердің қан ағымынан айтарлықтай мөлшерде глюкоза сіңіріп, оны пайдаланатынын анықтады. Бұған дейін бұл жасушалар тек оттегі тасымалдаушы ретінде қарастырылып келгендіктен, мұндай рөлдері ескерілмеген еді.

Кейінгі тәжірибелер төмен оттегі жағдайында жануарларда эритроциттер саны көбейетінін және әрбір жасуша қалыпты оттегі деңгейінде түзілген жасушаларға қарағанда көбірек глюкоза сіңіретінін растады.

Бұл процестің молекулалық механизмдерін анықтау үшін эритроцит биологиясына маманданған ғалымдармен бірлескен жұмыс жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде оттегі жетіспегенде эритроциттер глюкозаны тіндерге оттегіні босатуға көмектесетін молекулаларды түзу үшін пайдаланатыны анықталды, бұл оттегі тапшылығы кезінде ерекше маңызды.

Сондай-ақ, ұзақ гипоксияның метаболикалық артықшылықтары тышқандарда қалыпты оттегі деңгейіне оралғаннан кейін бірнеше апта және ай бойы сақталатыны анықталды.

Кейінгі зерттеулерде төмен оттегі әсерін имитациялайтын HypoxyStat препараты сыналды. Таблетка түрінде қабылданатын бұл препарат эритроциттердегі гемоглобиннің оттегімен байланысын күшейтіп, оны тіндерге жеткізуді шектейді. Тышқандардағы диабет модельдерінде HypoxyStat қандағы жоғары қант деңгейін толықтай жойып, қолданыстағы емдеу әдістерінен асып түсті.

Алынған нәтижелер тек қант диабетіне ғана емес, басқа да жағдайларға өзекті болуы мүмкін. Эритроциттердің түзілуі мен метаболизміндегі өзгерістер глюкозаның қолжетімділігіне және бұлшықет жұмыс қабілетіне әсер ете алады, бұл физикалық жүктемелер физиологиясы мен жарақаттан кейінгі патологиялық гипоксия үшін маңызды.

Бұл саладағы зерттеулер жалғасуда, алда организмнің оттегі деңгейінің өзгеруіне қалай бейімделетінін және осы механизмдерді түрлі ауруларды емдеуде қалай қолдануға болатынын анықтау міндеті тұр.