Ұйқы сапасы жүрек-қан тамырлары жүйесінің денсаулығына әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып саналады. Зерттеулер көрсеткендей, қалалардағы жол қозғалысына байланысты түнгі шу тіпті жас әрі дені сау адамдардың ұйқысына әсер етеді.

Шу ластануының әсері

Соңғы жылдары қоршаған ортаның шу ластануы тек жайсыздық көзі ғана емес, сонымен қатар қоғамдық денсаулыққа қауіп төндіретін фактор ретінде қарастырылады. Еуропалық қоршаған орта агенттігінің мәліметінше, Еуропалық Одақтың шамамен 150 миллион тұрғыны қаладағы негізгі шу көзі болып табылатын жол қозғалысының зиянды деңгейдегі шуының әсеріне ұшырайды.

Эпидемиологиялық зерттеулер шу көп болатын аудандарда ұзақ уақыт тұру мен жүрек-қан тамырлары ауруларының, соның ішінде гипертония, ишемиялық жүрек ауруы және инфаркт қаупінің жоғарылауы арасында байланыс бар екенін анықтады. Дегенмен, бұл әсердің биологиялық механизмдері ұзақ уақыт бойы түсініксіз болып келді.

Эксперименттік зерттеу

Германиядағы Майнц университетінің медициналық орталығының зерттеушілер тобы түнгі жол шуының жас адамдардың денсаулығына әсерін бақыланатын жағдайда зерттеді. Зерттеуге орташа жасы 26-да, созылмалы аурулары жоқ және дәрі-дәрмек қабылдамайтын 74 ерікті қатысты. Әр қатысушы өз жатын бөлмесінде әртүрлі акустикалық жағдайда үш түн өткізді. Түндердің реттілігі кездейсоқ таңдалды, әрі қатысушылар да, зерттеу қызметкерлері де қай түнде қандай жағдай болатынын білмеді.

• Бірінші түнде қосымша шу болмады (бақылау түні).
• Қалған екі түнде жазылған көлік шуы ойнатылды: бір түнде — 30 шу оқиғасы, екінші түнде — 60. Әр оқиғаның шуының ең жоғары деңгейі шамамен 60 децибел болды, бұл кәдімгі әңгімеге тең және ашық терезесі бар бөлмеге кіретін шудың деңгейіне сәйкес келеді.

Денсаулық жағдайын бағалау

Әр түннен кейін таңертең қатысушылардың қан тамырларының ішкі қабаты — эндотелий жағдайы бағаланды және қан талдауы жүргізілді. Түн ішінде жүрек реакциясын бақылау үшін үздіксіз электрокардиограмма және шу деңгейі жазылды. Сондай-ақ, қатысушылар ұйқы сапасы туралы сауалнама толтырды.

Негізгі нәтижелер

Нәтижелер көрсеткендей, салыстырмалы түрде қатты емес, бірақ үзілісті түнгі шу да сау адамның ағзасына дереу жағымсыз әсер етуі мүмкін. Қан тамырларының қызметі айтарлықтай нашарлады: эндотелий көрсеткіші бақылау түнінде 9,35%-дан 60 шу оқиғасынан кейін 7,73%-ға дейін төмендеді. Бұл қан тамырларының кеңею қабілетінің төмендегенін көрсетеді, ал бұл жүрек-қан тамырлары ауруларының ерте белгісі болып саналады.

Шу сонымен қатар вегетативті жүйке жүйесінің белсенділігін арттырды. Түнгі жазбаларды талдау әр шу шыңынан кейін жүрек соғу жиілігінің шыңы жиі байқалатынын көрсетті. Ең шулы түнде максималды пульс тыныш түнге қарағанда орта есеппен сегіз соққыға жоғары болды, бұл ағзада стресс пен толыққанды түнгі қалпына келудің бұзылғанын білдіреді.

Қатысушылардың өздері де шу болған түндерден кейін ұйқы сапасын айтарлықтай нашар деп бағалады, бұл қан талдауы нәтижелерімен де расталды. Ең айқын молекулалық өзгерістер қан тамырлары шу әсерінен ең көп зардап шеккен еріктілерде байқалды.

Зерттеудің шектеулері

Зерттеу тобына тек жас әрі дені сау адамдар кірді, сондықтан нәтижелерді қарт адамдарға немесе бұрыннан ауруы бар, әлсіздеу адамдарға тікелей қолдануға болмайды. Сонымен қатар, зерттеу тек бір түндік шу әсерін қарастырды, сондықтан созылмалы шу әсерінің жинақталу әсері мен бейімделу механизмдері туралы толық мәлімет бермейді.