Зерттеушілер анар мен жаңғақ сияқты өнімдерді тұтынғанда ішекте түзілетін ерекше заттың орта жастағы адамдардың иммундық жүйесін жасартуға қабілетті екенін анықтады. Бұл қосылыс ағзаны жасушалардың зақымдануынан, қабынудан және қатерлі ісік сияқты созылмалы аурулардан қорғайды.

Уролитин А дегеніміз не және ол қалай әсер етеді

Германиядағы Георг-Шпайер-Хаус ісік биологиясы және эксперименталды терапия институтының ғалымдары уролитин А (UA) метаболитін бірнеше жыл бойы зерттеп келеді. Бұл табиғи қосылыс ішекте бактериялардың әсерінен анар, бадам, жаңғақ және кейбір жидектерде кездесетін биоактивті полифенолдар — эллагитаниндерді ыдырату кезінде түзіледі. 2022 жылы зерттеушілер алғаш рет UA Т-лимфоциттердегі — жасушалардың энергетикалық станциялары саналатын митохондрияларды жасарту процесін іске қосатынын көрсетті, бұл иммундық жасушалардың қатерлі ісікпен күресте тиімділігін арттырады. Алайда уролитин А-ның әсері тек ісікке қарсы қасиеттерімен шектелмейді.

Иммундық қартаюға әсері

Жас ұлғайған сайын адамның иммундық жүйесі біртіндеп әлсірейді: туа біткен және бейімделген иммунитеттің тиімділігі төмендейді, қабыну күшейеді, инфекциялар мен қатерлі ісік қаупі артады. Негізгі өзгерістердің бірі — патогендерге қарсы алғашқы қорғаныс болып табылатын наивті Т-жасушалардың азаюы және Т-жасуша жадысының көбеюі. Бұл ағзаның инфекцияларға қарсы тұру қабілетін төмендетіп, созылмалы аурулардың дамуына ықпал етеді.

Егер Т-жасушаларды «қайта бағдарламалап», оларға жаңа энергия көздерін беруге мүмкіндік болса, бұл иммундық жүйенің табиғи әлсіреуін баяулатып, денсаулыққа теріс әсерлерін азайтуы мүмкін еді.

Клиникалық зерттеу нәтижелері

45 пен 70 жас аралығындағы 50 сау ересек адамның қатысуымен өткізілген рандомизацияланған, қос соқыр, плацебо-бақыланатын зерттеуде қатысушыларға 28 күн бойы уролитин А қоспасы немесе плацебо берілді. Иммундық көрсеткіштер зерттеу алдында және соңында бағаланды.

Уролитин А иммундық жүйені бірнеше жолмен қауіпсіз жасартатыны анықталды. Ол патогендермен күресте маңызды рөл атқаратын CD8+ Т-жасушалардың (цитотоксикалық Т-лимфоциттер) санын арттырды. Бұл жасушаларда жаңа митохондриялардың түзілуін реттейтін PGC-1α ақуызының деңгейі жоғарылады. Сондай-ақ UA қабылдаған қатысушыларда тотығу стрессі төмендеп, қабыну маркерлерінің көрсеткіштері өзгерді.

UA жасушалардағы энергия көздерін жаңарту және қайта өңдеу процесі — митофагияны іске қосты, бұл жас наивті Т-жасушалардың санын едәуір арттырып, иммундық жүйенің зиянды бактерияларды жою қабілетін жақсартты.

Уролитин А биосинтезі және қолдану перспективалары

Уролитин А-ның түзілуі көбіне ішек микробиотасының құрамына байланысты. Эллагитаниндерді ыдыратуға Proteobacteria, Clostridium, Bifidobacterium, Eubacterium және Enterococcus faecium сияқты микробтық топтар қатысады. Митохондрияларға оң әсері арқасында UA кең ауқымды зерттеулердің нысанына айналды: оны депрессияны емдеуде, бұлшықет төзімділігі мен күшін арттыруда, спортшылардағы қабыну мен тотығу стрессін төмендетуде, сондай-ақ семіздікпен күресудің болашағы зор құралы ретінде зерттеп жатыр.

Ашылымның маңызы

«Бұл зерттеу — уролитин А-ның адамдарда иммундық функцияны қауіпсіз күшейте алатынын көрсететін маңызды алғашқы қадам», — деп атап өтті жетекші зерттеуші, Франкфурт университеттік клиникасының докторы Доминик Денк. UA-ның қатерлі ісікті емдеудегі әлеуеті ерекше қызығушылық тудырады.

Уролитин А-ның онкологиядағы қолданылуына баса назар аударылғанымен, нәтижелер оның пайдасы әлдеқайда кең болуы мүмкін екенін көрсетеді — әсіресе иммундық жүйенің жасқа байланысты өзгерістерін баяулатуда.

Георг-Шпайер-Хаус директоры доктор Флориан Гретен: «Күшті иммундық жүйенің маңызы зор. Иммундық жасушаларды жасарту арқылы біз қатерлі ісікке қарсы терапияларды көбірек науқастар үшін тиімді ете аламыз. Біз қазірдің өзінде иммундық терапиядан өтіп жатқан науқастарда қосымша зерттеулер бастадық және оң нәтижелерге үміттенеміз», — деп атап өтті.

Зерттеу Nature Aging журналында жарияланды.