Пастер институті мен Inserm зерттеушілері жүргізген зерттеу жүкті және лактация кезеңіндегі тышқандардың тағамында эмульгаторларды қолдану олардың ұрпағының ішек микробиотасына теріс әсер етуі мүмкін екенін анықтады. Ішек бактерияларының құрамындағы бұл ерте өзгерістер кейінгі өмірде созылмалы ішек қабыну аурулары мен семіздік қаупін арттырады. Бұл зерттеу нәтижелері денсаулыққа ұзақ мерзімді әсер етуі мүмкін екенін және бұл әсерлер ұрпақтан ұрпаққа берілуі мүмкін екенін көрсетеді, сондай-ақ эмульгаторлардың ұзақ мерзімді әсерін бағалау үшін адамдарда да осындай зерттеулер жүргізу қажеттігін айқындайды. Зерттеу Nature Communications журналында жарияланды.

Эмульгаторлар дегеніміз не және олар қайда кездеседі

Эмульгаторлар — тағам өнімдерінің құрылымын жақсартып, сақтау мерзімін ұзарту үшін өңделген өнімдерде кеңінен қолданылатын тағамдық қоспалар. Оларды сүт өнімдерінде, нан-тоқашта, балмұздақта және кейбір құрғақ балалар қоспаларында жиі кездестіруге болады. Қолданылуы кең болғанымен, бұл заттардың адам денсаулығына, әсіресе ішек микробиотасына әсері әлі толық зерттелмеген.

Эксперимент барысы

Inserm зерттеу директоры және микробиота мен иесінің өзара әрекеттесу зертханасының жетекшісі Бенуа Шассеннің басшылығымен ұрғашы тышқандарға екі кең таралған эмульгатор — карбоксиметилцеллюлоза (E466) және полисорбат 80 (E433) берілді. Бұл қоспалар тышқандарға жүктілікке дейін он апта бұрын және бүкіл жүктілік пен лактация кезеңінде берілді. Бұл тышқандардың ұрпағы эмульгаторларды тікелей қабылдамағанымен, зерттеушілер олардың ішек микробиотасын зерттеді.

Нәтижелер көрсеткендей, жас тышқандардың өмірінің алғашқы апталарында ішек бактерияларының құрамында айтарлықтай өзгерістер байқалды. Бұл кезең ерекше маңызды, себебі аналар өз микробиотасының бір бөлігін ұрпағына тығыз байланыс арқылы табиғи жолмен береді.

Микробиота өзгерістері және олардың салдары

Ұрпақтарында жгутикті бактериялардың саны артқаны байқалды, бұл бактериялар иммундық жүйені белсендіруге және қабыну тудыруға қабілетті. Сондай-ақ, бактериялардың ішек шырышты қабатына жақындауы жиіледі. Бұл процесс «бактериялық жақындау» деп аталады және ол ішекте әдетте иммундық жүйені өз микробиотасына төзімді болуға үйрететін бактериялық фрагменттердің өту жолдарының ерте жабылуына әкелді.

Бұл жолдар тым ерте жабылғанда, ішек микробиотасы мен иммундық жүйе арасындағы байланыс бұзылады. Жануарлар есейген сайын бұл иммундық жүйенің шамадан тыс белсенділігіне және созылмалы қабынуға әкеліп, ішек қабыну аурулары мен семіздік қаупін едәуір арттырды. Осылайша, зерттеу эмульгаторларды тікелей қабылдамаса да, тышқандардағы микробиота құрамының ерте өзгерістері болашақта созылмалы аурулардың даму ықтималдығын арттыратынын көрсетті.

Болашақ ұрпақ үшін маңызы

«Болашақ ұрпақтың денсаулығына біздің рационымыздың қалай әсер ететінін жақсырақ түсіну өте маңызды. Бұл нәтижелер тағамдық қоспаларды, әсіресе құрғақ балалар қоспаларында жиі кездесетін және микробиота қалыптасуының маңызды кезеңінде қолданылатын заттарды реттеудің маңыздылығын көрсетеді», — дейді Бенуа Шассен. Ғалымдар клиникалық зерттеулер арқылы аналар мен нәрестелер арасындағы микробиота берілуін — аналардың тағамында қоспалар болғанда да, болмағанда да, сондай-ақ бұл заттардың балалар қоспалары арқылы тікелей әсерін зерттеуді жалғастыруды жоспарлап отыр.

Зерттеу Еуропалық зерттеу кеңесінің (ERC) гранттарымен қолдау тапты.