MOMENTUM зерттеуі резистентті гипертониямен ауыратын науқастардың 27%-ында гиперкортицизм анықталғанын көрсетті. Бұл осы топта кортизолдың артықтығы бұрын ойлағаннан әлдеқайда жиі кездесетінін көрсетеді.

Резистентті гипертония және гиперкортицизм

Резистентті гипертония — үш немесе одан да көп антигипертензивті препарат қабылдағанына қарамастан, қан қысымы жоғары болып қалатын жағдай. АҚШ-та шамамен 10 миллион адам осы дертпен ауырады. Стандартты емнің тиімсіз болуының себептерінің бірі — жасырын денсаулық бұзылыстары, соның ішінде гиперкортицизм, яғни ағзада кортизол гормонының шамадан тыс бөлінуі. Кортизол — «стресс гормоны» деп те аталады, ол ағзаның күйзеліске реакциясын реттейді, бірақ оның ұзақ уақыт жоғары болуы ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін.

Қауіптер мен асқынулар

Резистентті гипертониямен ауыратын науқастар жүрек-қан тамырлары ауруларының, мысалы, инфаркт пен жүрек жеткіліксіздігінің жоғары қаупіне ұшырайды. Гиперкортицизм дене салмағының артуына, бұлшықет массасының азаюына және қант диабетінің дамуына да әсер етеді. Кортизолдың артықтығын анықтау кейбір науқастарда қан қысымын бақылаудың қиындығын түсіндіруі мүмкін және стандартты тәсілдер тиімсіз болғанда балама ем әдістерін қарастыруға мүмкіндік береді.

MOMENTUM зерттеуінің барысы

MOMENTUM зерттеуі АҚШ-та резистентті гипертониямен ауыратын науқастар арасында гиперкортицизмнің таралуын зерттеген алғашқы әрі ең ауқымды жұмыс болды. Зерттеуге ел бойынша 50 медициналық орталықтан, оның ішінде Нью-Йорктегі Mount Sinai Health System-нен 1086 адам қатысты. Іріктеу критерийлері расталғаннан кейін қатысушыларға дексаметазон сынағы жүргізілді: кешке препарат қабылданып, таңертең қандағы кортизол деңгейі өлшенді. Кортизол деңгейі 1,8 мкг/дл-ден жоғары болғандар гиперкортицизм тобына жатқызылды.

Негізгі нәтижелер

1086 қатысушының 297-сінде гиперкортицизм анықталды, бұл топтың 27%-ын құрады. Зерттеу сондай-ақ бұл жағдайдың даму ықтималдығын арттыратын факторларды анықтады — мысалы, бүйрек қызметінің бұзылуы жиі кортизол деңгейінің жоғарылауымен қатар жүрді.

Байланысты жағдайлар

Резистентті гипертониямен бірге алғашқы гиперальдостеронизм де кездеседі — бұл ағзада альдостерон гормонының артық бөлінуі. Қатысушылардың шамамен 20%-ында осы бұзылыс анықталды, ал 6%-ында гиперкортицизм мен гиперальдостеронизм қатар байқалды.

Практикалық ұсыныстар

Алынған деректер дәрігерлерге кортизол деңгейінің жоғарылауын резистентті гипертонияның ықтимал себебі ретінде қарастыруға және қауіп тобына жататын науқастарды тексеруге кеңес береді. Гиперкортицизмге тестілеу жеткілікті қарапайым, әрі көптеген науқастар қан қысымын бақылаудағы қиындықтардың себебін анықтауға мүдделі.

Болашағы

Бірнеше препарат қабылдағанына қарамастан қан қысымы жоғары болып қалатын науқастарға гиперкортицизмге тексерілудің мүмкіндігін дәрігермен талқылау ұсынылады. Резистентті гипертониямен және жоғары кортизол деңгейімен ауыратын науқастардың үлесі бұрынғыдан әлдеқайда жоғары болып шықты, бұл кортизол артықтығына кеңірек тексеру жүргізуге негіз бола алады. Келесі кезеңде рандомизацияланған зерттеулер жүргізіліп, кортизол әсерін төмендету әдістері мұндай науқастарда қан қысымын қауіпсіз әрі тиімді емдеуге көмектесе ала ма, анықталатын болады.