Жаңа мета-талдауда ғалымдар халықтың жан басына шаққандағы алкоголь тұтынуы мен әртүрлі елдердегі, соның ішінде Ресейдегі суицидтен болатын өлім деңгейі туралы 13 зерттеудің нәтижелерін біріктірді. Талдау көрсеткендей, жан басына шаққанда бір литр таза спирттің жылдық тұтынуы суицидтен болатын өлім санының 3,59%-ға өсуімен байланысты.

Алкоголь мен суицид арасындағы байланыс

Ғылыми әдебиеттерде суицид пен психикалық бұзылыстардың, әсіресе депрессия мен алкоголь тұтынудан туындайтын бұзылыстардың арасындағы байланыс бұрыннан белгілі. Алайда, зерттеулердің көпшілігі жеке деңгейге назар аударған, ал тұтас елдер ауқымында зерттеулер аз болған.

Канада зерттеушілер тобы осы олқылықтың орнын толтыруды мақсат етті. Олар жүйелі шолу мен мета-талдау жүргізіп, жан басына шаққандағы алкоголь тұтынуы мен әртүрлі елдердегі суицидтен болатын өлім көрсеткіштерін зерттеген 13 жұмыстың деректерін біріктірді — Ресейден бастап Солтүстік Америка мен Еуропа елдеріне дейін. Зерттеу нәтижелері JAMA Network Open журналында жарияланды.

Алкоголь тұтынуын қалай өлшейді

Жан басына шаққандағы орташа алкоголь тұтыну көрсеткіші өндіріс, импорт, экспорт, сату және алкогольге салынатын салықтар туралы деректер негізінде есептеледі. Бұл көрсеткіш, яғни жан басына шаққанда жылына таза этил спиртінің литрмен өлшенуі, сауалнама нәтижелеріне қарағанда дәлірек саналады, себебі адамдар өздерінің нақты тұтыну көлемін жиі төмендетіп көрсетеді.

Зерттеудің негізгі қорытындылары

Ондаған елдің статистикасын салыстырған ғалымдар жан басына шаққандағы тұтынылған спирттің әрбір қосымша литрі суицидтен болатын өлім-жітімнің 3,59%-ға өсуімен байланысты екенін анықтады. Бұл ретте ерлер мен әйелдер арасында айырмашылық байқалмады — тәуекел екі жыныс үшін де бірдей артты.

Ресейде, 1959 жылдан 1998 жылға дейінгі кезеңді қамтыған талдауда, алкоголь тұтынудың бір литрге өсуі суицид санының 7,47%-ға артуымен қатар жүрді. Норвегия мен Швеция сияқты Скандинавия елдерінде бұл өсім екі таңбалы көрсеткішке жетті. Алайда, Дания, Испания және Италия сияқты кейбір елдерде керісінше үрдіс байқалды — алкоголь тұтыну артқан сайын суицидтен болатын өлім-жітім азайды.

Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңызы

Зерттеу авторлары өз қорытындыларының маңызды практикалық мәні бар деп санайды. Жан басына шаққандағы алкоголь тұтыну көрсеткішін бақылау оңай, сондықтан оны ұлттық суицидтің алдын алу стратегияларын әзірлеуде мақсатты бағдар ретінде қолдануға болады.

Статистика және қосымша деректер

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, жыл сайын суицид 700 мыңнан астам адамның өмірін қияды, ал суицид жасауға әрекеттенетіндер саны бұдан да көп. Суицид — әлемде 15-29 жас аралығындағы жастар арасындағы өлім себептерінің ішінде үшінші орында тұр.

Бұған дейін суицидологтар аптаның қай күндері мен мерекелерде өз-өзіне қол жұмсау жиі болатынын анықтаған. Талдау көрсеткендей, дүйсенбі күндері суицид қаупі артады: осы күнге барлық жағдайлардың шамамен 15-18%-ы тиесілі, бұл басқа күндерге қарағанда жоғары. Мерекелер ішінде суицидтің шарықтау шегі Жаңа жылға сәйкес келеді, әсіресе ер адамдар арасында.