British Journal of Sports Medicine журналында жарияланған зерттеу ересектерге инфаркт пен инсульт қаупін айтарлықтай төмендету үшін қазіргі ұсыныстардан әлдеқайда көп физикалық белсенділік қажет болуы мүмкін екенін көрсетті.

Зерттеудің негізгі нәтижелері

Бақылау зерттеуінің деректерін талдау көрсеткендей, жүрек-қан тамырларын қорғаудың айқын әсері аптасына 560–610 минут орташа және жоғары қарқынды физикалық белсенділікпен байланысты болды. Бұл көрсеткіш қазіргі қоғамдық денсаулық сақтау бойынша ұсынылатын аптасына кемінде 150 минуттан 3–4 есе көп. Орташа және жоғары қарқынды белсенділікке жылдам жүру, жүгіру және велосипед тебу сияқты жаттығулар жатады.

Физикалық дайындықтың әсері

Қажетті жаттығу көлемі адамның физикалық дайындығына байланысты өзгеруі мүмкін. Зерттеу нәтижелері бойынша, төзімділігі төмен адамдарға жүрек-қан тамырлары үшін осындай пайдалы әсерге жету үшін жақсы дайындалғандарға қарағанда көбірек белсенділік қажет. Бұл деректерге сүйене отырып, физикалық белсенділік бойынша әмбебап ұсыныстарды қайта қарау қажет болуы мүмкін. Болашақта ұсыныстар жеке физикалық дайындық деңгейіне негізделген мақсаттарды ескеретін болады.

Кардиореспираторлық төзімділік пен жүрек денсаулығы

Кардиореспираторлық төзімділік әр адамда әртүрлі және жүрек денсаулығының маңызды көрсеткіші болып саналады. Төмен төзімділік инфаркт, инсульт және мезгілсіз өлім қаупінің жоғары болуымен тығыз байланысты. Төзімділікті өлшеудің кең таралған әдістерінің бірі — VO2 max көрсеткіші, ол ағзаның қарқынды жаттығу кезінде оттегіні ең жоғары тұтыну жылдамдығын көрсетеді. Бұл көрсеткіш жүрек, өкпе және бұлшықеттердің оттегіні жеткізу және пайдалану тиімділігін сипаттайды.

Зерттеу барысы

Зерттеуге UK Biobank деректер базасынан (2013–2015 жылдар) орташа жасы 57-дегі 17 088 адам қатысты, олардың 56%-ы әйелдер, 96%-ы — ақ нәсілділер. Әр қатысушы жеті күн бойы физикалық белсенділікті тіркейтін құрылғы тағып, VO2 max бағалау үшін велотест тапсырды. Талдау барысында темекі шегу, алкоголь тұтыну, өзін-өзі бағалау, тамақтану, дене салмағының индексі, тыныштықтағы пульс және қан қысымы сияқты факторлар ескерілді.

Орташа 7,8 жылдық бақылау кезеңінде 1 233 жүрек-қан тамырлары оқиғасы тіркелді, оның ішінде 874 жүрекшелердің фибрилляциясы, 156 миокард инфаркті, 111 жүрек жеткіліксіздігі және 92 инсульт жағдайы болды.

Белсенділік пен ауру қаупінің байланысы

Аптасына ұсынылған 150 минут жаттығу жасаған ересектерде жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупі 8–9% төмен болды. Бұл байланыс барлық физикалық дайындық деңгейлерінде байқалды. Алайда, қауіптің айтарлықтай төмендеуі (30%-дан астам) үшін аптасына 560–610 минут орташа және жоғары қарқынды белсенділік қажет болды. Мұндай деңгейге тек 12% қатысушы ғана жеткен.

Төмен физикалық дайындықтағы адамдарға ең жақсы дайындалғандарға қарағанда аптасына 30–50 минутқа көбірек жаттығу жасау керек болды. Мысалы, жүрек-қан тамырлары оқиғаларының қаупін 20% төмендету үшін төзімділігі төмен адамдарға аптасына 370 минут, ал төзімділігі жоғары адамдарға 340 минут белсенділік жеткілікті болды.

Зерттеудің шектеулері

Зерттеу бақылау сипатында болғандықтан, физикалық белсенділіктің артуы жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін тікелей төмендетеді деп нақты айтуға болмайды. Сондай-ақ, қатысушылар жалпы халыққа қарағанда денсаулығы жақсы және физикалық тұрғыдан дайын болуы мүмкін; кардиореспираторлық төзімділік жанама түрде бағаланды; отырықшы өмір салты мен төмен қарқынды белсенділік уақыты есепке алынбады.

Қорытынды

Қазіргі физикалық белсенділік бойынша ұсыныстар жүрек қорғау үшін сенімді ең төменгі деңгей болып саналады. Дегенмен, неғұрлым егжей-тегжейлі ұсыныстар белсенді адамдарға белсенділікті арттырып, жүрек денсаулығына көбірек пайда алуға көмектесуі мүмкін. Болашақта ұсыныстар базалық қорғау үшін қажетті орташа және жоғары қарқынды белсенділіктің ең төменгі көлемін және жүрек-қан тамырлары қаупін барынша азайту үшін қажет едәуір үлкен көлемдерді ажыратуы мүмкін.