Зерттеудің негізгі нәтижелері

Ұйқыны түзету үшін қолданылатын мелатонинді ұзақ уақыт қабылдау созылмалы ұйқысыздығы бар ересектер арасында жүрек жеткіліксіздігі, осы себеппен ауруханаға жатқызу және жалпы өлім-жітім қаупінің артуымен байланысты екені анықталды. Бұл деректер 2025 жылы Американдық кардиологиялық қауымдастықтың ғылыми сессияларында ұсынылды.

Зерттеу мелатониннің дәл осы қауіптердің артуына себеп болғанын дәлелдеген жоқ, бірақ нәтижелер бұл қоспаның ұзақ мерзімді қауіпсіздігін бағалау қажеттігін көрсетеді. Мелатонин көбіне зиянсыз немесе «табиғи» ұйқыны жақсартатын балама ретінде қарастырылады.

Мелатонин туралы

Мелатонин — эпифизде табиғи түрде түзілетін және циркадтық ырғақтарды, соның ішінде ұйқы мен сергектік циклін реттейтін гормон. Оның деңгейі түнде жоғарылап, күндіз төмендейді. Синтетикалық мелатонин табиғи мелатонинге ұқсас және ұйқысыздық пен уақыт белдеуін ауыстырғанда кеңінен қолданылады. Кейбір елдерде, мысалы АҚШ-та, мелатонин рецептсіз сатылады, ал оның құрамы өндірушіге байланысты әртүрлі болуы мүмкін.

Зерттеу дизайны

Зерттеуде TriNetX Global Research Network халықаралық анонимді электрондық медициналық жазбалар базасының деректері пайдаланылды. Созылмалы ұйқысыздығы бар және мелатонинді кемінде бір жыл қабылдаған ересектердің бес жылдық медициналық жазбалары талданды. Бұл топ мелатонин қолданбаған ұйқысыздықпен ауыратын адамдармен салыстырылды. Бұрын жүрек жеткіліксіздігі диагнозы қойылған немесе басқа ұйықтататын дәрілерді қабылдаған адамдар зерттеуден шығарылды.

Негізгі талдауға 130 828 ересек адам (орташа жасы 55,7 жас, 61,4% әйелдер) қатысты. Олардың ішінде 65 414 адам мелатонинді кемінде бір жыл бойы рецепт бойынша қабылдаған. Бақылау тобына ешқашан мелатонин тағайындалмаған адамдар кірді және олар 40 фактор бойынша, соның ішінде демографиялық көрсеткіштер, қатар жүретін аурулар және қабылданатын дәрілер бойынша салыстырылды.

Нәтижелер

Ұйқысыздығы бар ересектер арасында мелатонинді ұзақ уақыт (12 ай және одан көп) қабылдағандарда бес жыл ішінде жүрек жеткіліксіздігі дамуының ықтималдығы мелатонин қолданбағандарға қарағанда шамамен 90% жоғары болды (4,6% қарсы 2,7%). Қосымша талдау бойынша, мелатонинге кемінде екі рет, арасы 90 күннен кем емес рецепт алғандарда қауіп 82% артты.

Екінші талдау нәтижесінде мелатонин қабылдаған қатысушылар жүрек жеткіліксіздігі бойынша ауруханаға жатқызылу ықтималдығы 3,5 есе жоғары (19,0% қарсы 6,6%), ал бес жылдағы кез келген себептен өлім-жітім екі есе жоғары (7,8% қарсы 4,3%) екені анықталды.

Зерттеудің шектеулері

Зерттеудің бірнеше шектеуі бар. Әртүрлі елдерде мелатонин әртүрлі реттеледі: кейбір елдерде, мысалы Ұлыбританияда, тек рецептпен беріледі, ал АҚШ-та рецептсіз қолжетімді. Зерттеушілерде қатысушылардың орналасқан жері туралы ақпарат болмады, себебі деректер анонимді болды. Мелатонинді қабылдау тек медициналық құжаттардағы жазбалар арқылы тіркелді, сондықтан қоспаны өз бетінше сатып алған адамдар мелатонин қолданбаған топқа қате енгізілуі мүмкін.

Сондай-ақ ұйқысыздықтың ауырлығы мен басқа психикалық бұзылыстардың болуы ескерілмеді, бұл мелатонинді қолдану жиілігіне және жүрек-қан тамырлары қаупіне қоспаны қабылдаудан тыс әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, жүрек жеткіліксіздігі бойынша ауруханаға жатқызу саны жаңа диагноз қойылған жағдайлар санынан көп болды, бұл медициналық мекемелердегі кодтау ерекшеліктеріне байланысты болуы мүмкін.

Қорытынды

Зерттеу мелатонинді ұзақ уақыт қабылдау мен созылмалы ұйқысыздығы бар адамдарда ауыр жағымсыз нәтижелер қаупінің артуы арасында байланыс бар екенін көрсетті, бірақ себеп-салдарлық байланыс анықталған жоқ. Мелатониннің жүрек-қан тамырлары жүйесіне қауіпсіздігін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.