Еуропа, АҚШ, Азия және Океаниядан төрт миллионнан астам науқастың деректерін жүйелі түрде талдау нәтижесінде ауыр инфекциялар, мысалы, сепсис пен пневмония салдарынан ауруханаға жатқызу деменцияның даму қаупін айтарлықтай арттыратыны анықталды.

Ауыр инфекциялардың деменция қаупіне әсері

Жыл сайын нейродегенеративті аурулар, яғни ми жасушаларының біртіндеп өлуімен жүретін сырқаттар, шамамен 1,8 миллион адамның өмірін қияды. Деменцияның ең кең таралған түрі — Альцгеймер ауруы, ол екі кезеңде дамиды және көбіне 65 жастан асқан адамдарда анықталады.

Ауыр инфекциялардан кейін ауруханаға жатқызу мен нейродегенеративті аурулардың дамуы арасында байланыс бар ма екенін анықтау үшін Сингапур Ұлттық университетінің Вэй Юй Чуа мен Энг-Кинг Тан жетекшілік еткен халықаралық зерттеу тобы 16 зерттеудің мета-талдауын жүргізді. Бұл талдауға Ұлыбритания, АҚШ, Еуропа, Жаңа Зеландия, Тайвань және Финляндиядан 4 266 276 науқастың деректері енгізілді.

Зерттеудің негізгі нәтижелері

Aging журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, ауыр инфекциядан кейін ауруханада емделген науқастарда деменцияның барлық түрлерінің даму қаупі ауруханаға жатқызылмағандарға қарағанда 83% жоғары болған. Жекелеген инфекция түрлері бойынша деректер әсіресе алаңдатарлық:

• Сепсис — қауіп 78% жоғары
• Пневмония — 69% жоғары
• Зәр шығару жолдарының инфекциялары — 57% жоғары
• Тері мен жұмсақ тіндердің инфекциялары — 42% жоғары

Мұндай науқастарда тамырлық деменция қаупі 3,7 есе, ал Альцгеймер ауруы қаупі 1,6 есе артқан. Бұл, мүмкін, инфекцияға жауап ретінде пайда болатын тамырлардың зақымдануы мен созылмалы қабынумен байланысты, олар гематоэнцефалиялық тосқауылдың жұмысын бұзуы мүмкін. Қабыну молекулалары мен патогендердің миға өтуі амилоид және тау ақуыздарының түзілуі мен жиналуын тездетеді, бұл Альцгеймер ауруының дамуына ықпал етеді. Тамырлық деменция кезінде инфекциялар мидың ұсақ тамырларын зақымдауы мүмкін.

Бақылау мен алдын алудың маңызы

Инфекциялардың ұзақ мерзімді салдары болуы мүмкін болғандықтан, зерттеушілер 60 жастан асқан науқастардың когнитивті денсаулығын, әсіресе ауруханаға жатқызудан кейінгі бірінші жылы мұқият бақылаудың маңыздылығын атап өтеді, өйткені дәл осы кезеңде когнитивті бұзылыстар қаупі ең жоғары болады.

Деменцияның даму ықтималдығын төмендету үшін ерте когнитивті мониторинг бағдарламалары мен алдын алу шараларын қолдану ұсынылады: қабынуды бақылау, жүрек-қан тамырлары жүйесінің саулығын сақтау және тыныс алу жолдарының инфекцияларына қарсы вакцинация.

«Біз инфекцияны тек уақытша сырқат ретінде емес, сонымен қатар мидың қартаюын жеделдететін ықтимал фактор ретінде қарастыруымыз керек», — деп қорытындылады ғалымдар.