Өңделген тағам өнімдерінде кеңінен қолданылатын кәдімгі тағамдық консерванттар гипертония мен жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупін арттыруы мүмкін. Бұл деректер European Heart Journal журналында жарияланған зерттеу барысында анықталды.

Зерттеудің мақсаты мен әдістері

Зерттеу Францияда NutriNet-Santé жобасы аясында жүргізілді, оның мақсаты – тамақтану мен денсаулық арасындағы байланысты зерттеу. Талдауға елдің түкпір-түкпірінен 112 395 ересек ерікті қатысты. Әр алты ай сайын қатысушылар үш күн бойы өздерінің тамақтану рационы мен ішетін сусындарын тіркеп отырды, бұл әртүрлі тағамдық қоспаларды, соның ішінде консерванттарды тұтыну туралы егжей-тегжейлі мәлімет жинауға мүмкіндік берді.

Сарапшылар өнімдер мен сусындардың құрамын зерттеп, консерванттардың әсер ету деңгейін анықтады. Қатысушылардың денсаулығы орта есеппен жеті-сегіз жыл бойы бақыланып, гипертония, инфаркт, инсульт және стенокардияның дамуы қадағаланды.

Негізгі нәтижелер

Қатысушылардың басым көпшілігі (99,5%) зерттеудің алғашқы екі жылында кем дегенде бір тағамдық консервант қолданған. Консерванттарды көп тұтыну гипертония мен жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупін арттыратыны анықталды. Ең айқын байланыс белгілі бір консервант түрлерін ең көп тұтынған адамдарда байқалды.

• Неантиоксидантты консерванттарды ең көп тұтынған қатысушыларда гипертония қаупі 29%-ға, жүрек-қан тамырлары аурулары қаупі 16%-ға жоғары болды.
• Антиоксидантты консерванттарды көп тұтыну гипертония қаупін 22%-ға арттырды.

Консервант түрлері және олардың ерекшеліктері

Консерванттар екі негізгі санатқа бөлінеді:

• Неантиоксидантты – бактериялар мен зеңдердің өсуін болдырмау үшін қолданылады.
• Антиоксидантты – өнімдердің қарайып кетуін, жағымсыз дәм мен бұзылуын тудыратын тотығу процестерін баяулатады.

Ең жиі қолданылатын 17 консерванттың сегізі гипертония қаупінің жоғарылауымен байланысты болды:

• Калий сорбаты (E202)
• Калий метабисульфиті (E224)
• Натрий нитриті (E250)
• Аскорбин қышқылы (E300)
• Натрий аскорбаты (E301)
• Натрий эриторбаты (E316)
• Лимон қышқылы (E330)
• Розмарин экстракттары (E392)

Аскорбин қышқылы (E300) жүрек-қан тамырлары ауруларымен де байланысты болды.

Шектеулер мен болашақ зерттеулер

Зерттеу бақылау сипатында болғандықтан, статистикалық байланыстарды анықтауға мүмкіндік береді, бірақ консерванттарды тұтыну мен аурулардың дамуы арасындағы себеп-салдарлық байланысты дәлелдемейді. Талдау барысында жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупіне әсер етуі мүмкін басқа да факторлар ескерілді.

Консерванттардың ағзаға әсер етуінің ықтимал механизмдеріне тотығу стрессінің дамуы жатады, мұнда реактивті молекулалар ағза оларды бейтараптандыра алатын жылдамдықтан тезірек жиналады, бұл уақыт өте келе жасушалар мен тіндерге зақым келтіруі мүмкін. Сондай-ақ, консерванттардың қандағы қант деңгейін реттеуде және зат алмасуда маңызды рөл атқаратын ұйқыбездің қызметіне әсері қарастырылуда.

Қазіргі уақытта тағамдық қоспалар мен ультраөңделген өнімдердің қабыну процестеріне, тотығу стрессіне, қанның метаболикалық профиліне және ішек микробиотасына әсерін зерттеуге бағытталған зерттеулер жалғасуда. Ішек микробиотасы – бұл ас қорыту жолында өмір сүретін бактериялар мен басқа микроағзалардың жиынтығы, олар зат алмасу, иммундық функция және жүрек-қан тамырлары жүйесінің саулығында маңызды рөл атқарады.

Қорытынды

Алынған деректер реттеуші органдар тарапынан тағамдық қоспалардың пайдасы мен қаупін қайта қарау қажеттігін көрсетеді, бұл тұтынушыларды жақсы қорғауға мүмкіндік береді. Жаңа ұсынымдар шыққанға дейін зерттеу нәтижелері өңделмеген және минималды өңделген өнімдерді таңдауға және қажетсіз қоспалардан аулақ болуға қатысты қазіргі кеңестерді қолдайды.