Зерттеулер ішек микробиомының ағзаны түрлі аурулардан қорғауда маңызды рөл атқаратынын жиі дәлелдеп келеді. Ғалымдар тағамдағы кейбір қоректік заттардың ішек бактерияларын инсулин деңгейін реттейтін қосылыстарды өндіруге ынталандыра алатынын анықтады.

Микробиом арқылы емдеуге жаңа көзқарас

Дәстүрлі медицина көбіне дәрі-дәрмек пен процедураларға негізделген сыртқы араласуға басымдық берді. Алайда бүгінде зерттеушілер ішек микробтарын аурулармен күресуге қажетті заттарды синтездеу үшін қалай пайдалануға болатынын көбірек зерттеп жатыр. Мысалы, жақында ветеринарияда қолданылатын антибиотиктің тышқандардың ішек микробтарын өмірді ұзартатын колон қышқылын өндіруге мәжбүрлей алатыны анықталды.

Микробтар диабетпен күресуге қалай көмектеседі

Лондондағы Империялық колледждің зерттеушілер тобы микробиомның ағзаны қорғауға көмектесетін тағы бір механизмін тапты. Ішек бактериялары майлы диетадан туындайтын қабынуды азайтып, инсулинге реакцияны реттеп, диабеттің дамуын болдырмауға ықпал ете алады екен.

Майлы тағамды үнемі тұтыну гормоналды бұзылыстар, иммундық сигналдардың бұзылуы және жасушалық күйзеліс салдарынан созылмалы қабынуға әкеледі. Бұл қабыну инсулинге төзімділікке — яғни жасушалардың глюкозаны сіңіру үшін қажет инсулинге дұрыс жауап бермеуіне себеп болады. Соның нәтижесінде 2-типті диабет дамиды: қандағы қант деңгейі жоғарылайды, ал ұйқыбез жеткілікті инсулин өндіре алмайды.

IRAK4 ақуызы мен холиннің рөлі

Ғалымдар майлы диетаның жағымсыз әсерлерінің тізбегіндегі негізгі буындардың бірі — қабынуды іске қосатын IRAK4 иммундық ақуызы екенін анықтады. Бұл ақуыз ұзақ уақыт белсенді күйде қалса, инсулинге төзімділік пен диабетке әкеледі.

Алайда зерттеушілер IRAK4-ті «өшірудің» жолын тапты. Тышқандарда, адам жасушаларының үлгілерінде және молекулалық скрининг арқылы жүргізілген тәжірибелер көрсеткендей: тағамдағы холин ішекке түскенде, микробтар оны триметиламин (TMA) метаболитіне айналдырады. TMA IRAK4-пен байланысып, оның белсенділігін тежейді, қабынуды азайтады және инсулинге сезімталдықты қалпына келтіреді.

Холин көптеген өнімдерде, әсіресе жұмыртқа, субөнімдер, балық, сүт және сүт өнімдерінде, сондай-ақ сиыр еті, шошқа еті мен тауық етінде кездеседі.

Алдын алу және емдеу перспективалары

Зерттеудің жетекші авторы Марк-Эммануэль Дюма былай дейді: «Біз ішек микробтарымыз өндіретін молекуланың дұрыс тамақтанбаудың зиянды салдарынан жаңа механизм арқылы қорғай алатынын көрсеттік. Бұл микробиомның денсаулығымыздағы рөлі туралы түсінігімізді өзгертеді».

Ғалымдар тағамдағы холиннің инсулинге сезімталдыққа әсерін ғана емес, сондай-ақ IRAK4-ті дәрі-дәрмекпен немесе генетикалық өзгерістер арқылы тежеу де ұқсас нәтиже беретінін дәлелдеді. Зерттеушілердің пікірінше, бұл жаңалық майлы тағамнан туындайтын диабетті емдеудің жаңа жолдарын — тамақтануды өзгерту немесе жаңа дәрі-дәрмек жасау арқылы — ашуы мүмкін.

Зерттеу авторы Питер Лю (Оттава университетінің Жүрек институты) былай деп атап өтті: «Дүниежүзінде диабет қаупі мен оның ағзаға тигізетін ауыр зардаптары артып келе жатқанын ескерсек, жаңа шешімдер аса қажет. Батыстық тамақтану үлгісі, микробиом өндіретін TMA және оның иммундық ауыстырып-қосқыш IRAK4-ке әсері арасындағы байланысты анықтаған жұмысымыз диабетті — жүрек-қан тамырлары ауруларының белгілі бір қауіп факторы — алдын алу мен емдеудің мүлде жаңа жолдарын ашуы мүмкін».

Зерттеу Nature Metabolism журналында жарияланды.