Зерттеушілер ішекте ерекше микробты анықтады, ол тіпті майлы тағамдармен қоректенгенде де май жинауды болдырмауға қабілетті. Бұл жаңалық ағзада бұрыннан мекендейтін микробтардың денсаулықты жақсартуға қалай әсер ететінін зерттейтін қарқынды дамып келе жатқан ғылым саласын кеңейтеді.

Микробиомның салмақты бақылаудағы рөлі

Ішек микробиомы — ішекте өмір сүретін бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар және басқа да микроағзалардың жиынтығы — салмақтың жиналуына немесе азаюына әсер ете алатыны бұрыннан белгілі. Алайда, осы қауымдастықтың қай мүшелері нақты қандай әсер беретіні анықтау оңай емес. Көптеген микробтар ағзадан тыс жерде өмір сүре алмайды, сондықтан оларды зерттеу үшін арнайы, оттегісіз жағдайлар қажет, себебі оттегі оларға зиянды болуы мүмкін. Бұл зерттеулерді күрделі әрі ұзақ етеді.

Turicibacter ашылуы

Юта университетінің ғалымдары салмақты бақылауға қатысы бар деп күдік тудырған 100-ге жуық бактерияның ішінен Turicibacter деп аталатын біреуін анықтады. Майлы тағаммен қоректенген тышқандарға Turicibacter енгізгенде, олардың қанындағы қант пен май деңгейі төмендеп, бақылау тобымен салыстырғанда жалпы салмақ қосу азайғаны байқалды.

Микробиология және иммунология профессоры Джун Раунд: «Мен бір ғана микробтың осындай айқын әсер беретініне таңғалдым — бірнешеуінің қоспасы қажет деп ойлаған едім», — дейді. Зерттеудің бірінші авторы Кендра Клаг та нәтижелердің таңғаларлық екенін атап өтті: Turicibacter алған тышқандар сымбатты әрі сау күйінде қалды.

Әсер ету механизмі: зиянды шеңберді үзу

Turicibacter-дің тиімділігі оның май молекулалары — керамидтерге әсерімен байланысты. Майлы тағам тұтынғанда керамидтер деңгейі артып, ішекте майдың сіңуін күшейтеді және ағзада май жиналуына ықпал етеді. Сонымен қатар, керамидтер қандағы қант деңгейін көтеріп, инсулинге төзімділікке әкелуі мүмкін. Жоғары керамид деңгейі 2-типті қант диабеті мен жүрек-қан тамырлары ауруларымен байланысты, ал кейбір зерттеулерде олар жүрек-қан тамырлары қауіптерін болжауда ЛПНП-холестериннен де жақсы көрсеткіш болған.

Қызығы, Turicibacter де ішекте липидтер өндіреді. Бірақ бұл микробтың липидтері, керісінше, керамидтердің өсуін тежейді, тіпті майлы тағам көп болғанда да. Егер Turicibacter жоғалса (бұл семіздік кезінде жиі болады), оның қорғаныс әсері де жойылады. Turicibacter-ді тұрақты енгізу оның липидтерінің деңгейін жоғары ұстап, тышқандардың сымбатты болуына көмектесті.

Адамдарға болашағы

Ғалымдар бұл нәтижелер адамдарда да қайталана ма, әзірге белгісіз екенін мойындайды, бірақ бұл тәсіл артық салмақпен күресудің жаңа жолдарын жасауға мүмкіндік береді деп санайды. Раунд: «Қай липидтің осындай әсер беретінін анықтау — болашақтағы ең маңызды ғылыми әрі терапиялық міндеттердің бірі. Мүмкін, біз ішекте табиғи түрде кездесетін және жанама әсері жоқ осы бактериялық липидті дене салмағын бақылау үшін пайдалана аламыз», — дейді.

Кендра Клаг: «Жекелеген микробтарды әрі қарай зерттеу олардың дәріге айналуына және түрлі аурулары бар адамдарға арналған қауіпсіз бактериялар консорциумын таңдауға мүмкіндік береді», — деп толықтырды.

Зерттеу Cell Metabolism журналында жарияланды.