Тұрақты дене белсенділігі депрессия белгілерін азайтуда психологиялық терапия сияқты тиімді болуы мүмкін, деп хабарлайды жаңартылған Cochrane шолуы. Дене жаттығулары мен антидепрессанттарды қабылдауды салыстырғанда да ұқсас оң әсерлер байқалды, бірақ бұл деректердің сенімділігі төмен болды.

Депрессия және дене жаттығуларының рөлі

Депрессия — әлем бойынша 280 миллионнан астам адамға әсер ететін және мүгедектікке әкелетін ең маңызды жаһандық денсаулық мәселелерінің бірі болып қала береді. Дене жаттығулары қолжетімді әрі арзан қолдау тәсілі ретінде ерекшеленеді, сонымен қатар жалпы физикалық жағдайды жақсартады, бұл оларды әрі пациенттер, әрі медицина мамандары үшін тартымды етеді.

Зерттеулерге шолу

Ланкашир университетінің ғалымдары жүргізген талдау депрессиямен ауыратын шамамен 5000 ересек адамның қатысуымен өткен 73 рандомизацияланған бақыланатын зерттеуді қамтыды. Бұл жұмыстарда дене жаттығуларының әсері емсіздікпен, бақылау топтарымен, сондай-ақ психологиялық терапия және антидепрессанттармен салыстырылды.

Жалпы алғанда, нәтижелер жаттығулар ем қабылдамаған топпен салыстырғанда депрессия симптомдарын орташа деңгейде азайтатынын көрсетті. Психологиялық терапиямен салыстырғанда да жаттығулар ұқсас жақсартулар берді (он зерттеудің орташа сенімділігі бойынша). Антидепрессанттармен салыстырғанда да ұқсас әсерлер байқалды, бірақ бұл деректер шектеулі және сенімділігі төмен деп бағаланды. Зерттеулердің аз бөлігі ғана қатысушыларды ем аяқталғаннан кейін бақылағандықтан, ұзақ мерзімді әсері әлі белгісіз.

Қауіпсіздік және жанама әсерлер

Жаттығулар кезінде жанама әсерлер сирек кездесті. Кейде қатысушыларда бұлшықет немесе буын жарақаттары болған, ал антидепрессант қабылдағандарда әдеттегі жанама әсерлер — шаршау мен ас қорыту бұзылыстары байқалды.

Сарапшылар пікірі

Шолудың жетекші авторы профессор Эндрю Клегг атап өтті:
«Біздің нәтижелеріміз дене жаттығулары депрессия симптомдарын басқаруда қауіпсіз әрі қолжетімді тәсіл екенін көрсетеді. Бұл жаттығулар кейбір адамдарға жақсы көмектесетінін, бірақ бәріне бірдей әсер етпейтінін білдіреді, сондықтан әр адамға ыңғайлы әрі қолайлы тәсілді таңдау маңызды».

Қандай жаттығулар тиімдірек?

Шолу жеңіл және орташа қарқынды жаттығулардың жоғары қарқынды жаттығуларға қарағанда пайдалырақ болуы мүмкін екенін көрсетті. Депрессия белгілерінің айқын жақсаруы 13-тен 36-ға дейінгі жаттығу сессияларынан кейін байқалды.

Белгілі бір жаттығу түрі айқын артықшылық көрсетпеді. Алайда әртүрлі белсенділік түрлерін және күш жаттығуларын біріктіретін бағдарламалар тек аэробты жаттығуларға қарағанда тиімдірек болды. Йога, цигун және созылу сияқты кейбір белсенділік түрлері бұл талдауда қарастырылмаған және болашақ зерттеулердің тақырыбы болып қала береді. Басқа қорытындылар сияқты, ұзақ мерзімді артықшылықтар да шектеулі бақылау мерзіміне байланысты әлі анық емес.

Шектеулер және әрі қарайғы зерттеулер қажеттілігі

Жаңартылған шолуға 2008 және 2013 жылдары жарияланған алдыңғы нұсқалармен салыстырғанда 35 жаңа зерттеу қосылды. Дәлелдер базасы кеңейгенімен, негізгі қорытындылар айтарлықтай өзгерген жоқ. Көптеген зерттеулердің көлемі шағын болып, көбіне 100-ден аз адам қатысқан, бұл нақты қорытынды жасауға кедергі келтіреді.

Профессор Клегг атап өтті:
«Бұл жаңартуда біз көбірек зерттеулер қостық, бірақ нәтижелер ұқсас. Дене жаттығулары депрессиямен ауыратын адамдарға көмектесе алады, бірақ қай түрі тиімдірек, кімге жақсы әсер етеді және әсері уақыт өте келе сақтала ма — мұны анықтау үшін әлі де ірі әрі сапалы зерттеулер қажет. Бір ірі, жақсы жүргізілген зерттеу көптеген шағын әрі сапасыз жұмыстардан әлдеқайда құнды».