Кофе немесе шайды қалыпты мөлшерде тұтыну мидың қартаюына байланысты өзгерістерден қорғай алады, деменцияның даму қаупін төмендетіп, когнитивтік функциялардың нашарлауын баяулатады.

Зерттеу және оның нәтижелері

Бірнеше ғылыми мекемелердің мамандары жүргізген ауқымды когорттық зерттеуде Nurses' Health Study (NHS) және Health Professionals Follow-Up Study (HPFS) жобаларына қатысқан 131 821 адамның деректері талданды. Зерттеу нәтижесінде күніне 2–3 кесе кофе немесе 1–2 кесе шай ішу деменция қаупін төмендетумен, когнитивтік қабілеттердің баяу төмендеуімен және ақыл-ой функцияларының жақсы сақталуымен байланысты екені анықталды. Бұл жұмыс JAMA журналында жарияланды.

Профилактиканың маңызы және сусындардың рөлі

Деменцияның алдын алу ерекше маңызға ие, себебі қазіргі емдеу әдістері шектеулі және әдетте симптомдар пайда болғаннан кейін тек шамалы әсер береді. Осыған байланысты зерттеушілер өмір салты факторларына, соның ішінде тамақтануға, көбірек көңіл бөледі, өйткені олар когнитивтік бұзылыстардың дамуына әсер етуі мүмкін. Кофе мен шай құрамында полифенолдар мен кофеин бар, олар мидың саулығын қолдап, қабынуды азайтып, когнитивтік төмендеумен байланысты жасушалық зақымдануларды шектейді деп есептеледі.

Ұзақ мерзімді бақылаулар

Қырық жылдан астам уақыт бойы жиналған деректер кофе мен шайды ұзақ уақыт тұтынудың ми саулығына әсерін бағалауға мүмкіндік берді. Қатысушыларды 43 жылға дейін бақылап, олардың рационы, деменция диагноздары, субъективті когнитивтік шағымдары және объективті ақыл-ой көрсеткіштері тіркелді. Талдау кофеинді кофе, шай және кофеинсіз кофені тұтынуды салыстыруды қамтыды.

Негізгі қорытындылар

130 мыңнан астам қатысушының ішінде 11 033 адамда бақылау кезеңінде деменция диагнозы қойылды. Кофеинді кофені тұрақты ішкен адамдарда деменцияның даму қаупі сирек ішетіндерге немесе мүлде ішпейтіндерге қарағанда 18% төмен болды. Бұл топта субъективті когнитивтік төмендеу көрсеткіштері де төмен (7,8% қарсы 9,5%) және кейбір объективті тесттерде жақсы нәтижелер байқалды. Ұқсас үрдістер шай ішетіндер арасында да байқалды, ал кофеинсіз кофе мұндай байланыс көрсетпеді, бұл кофеиннің маңызды рөлін меңзейді.

Ең айқын әсерлер күніне 2–3 кесе кофе немесе 1–2 кесе шай ішетіндерде байқалды. Кофеинді көп тұтыну зиян келтірмесе де, қалыпты мөлшермен салыстырғанда қосымша пайда әкелмеді.

Генетикалық факторлар

Деменцияға генетикалық бейімділігі әртүрлі адамдарды салыстыру кофе мен кофеиннің жоғары және төмен генетикалық қауіп топтарына бірдей әсер ететінін көрсетті.

Қорытынды

Кофе немесе шайды қалыпты мөлшерде тұтынудың деменция қаупін төмендетудегі әсері айтарлықтай болмаса да, бұл сусындар когнитивтік саулықты сақтауға арналған кешенді стратегияның бір бөлігі бола алады. Әсер ету механизмдерін нақтылау үшін қосымша зерттеулер қажет.