200 мыңнан астам адамды қамтыған зерттеу нәтижесінде ауысымдық жұмыс істейтін қызметкерлер, әсіресе түнгі уақытта жұмыс істейтіндер, бүйрек тастары ауруына жиі шалдығатыны анықталды.

Бүйрек тастары және қауіп факторлары

Бүйрек тастары — урологиялық аурулардың ең кең таралған түрлерінің бірі. Әртүрлі елдерде бұл дерттен халықтың 1%-дан 13%-ға дейінгі бөлігі зардап шегеді. Бүйректе тас түзілуінің себептері әртүрлі: генетикалық факторлардан бастап зат алмасу бұзылыстарына дейін. Сондай-ақ өмір салтының ерекшеліктері де маңызды рөл атқарады.

Ауысымдық жұмыстың әсері

Қытайдағы Сунь Ятсен атындағы Чжуншань университетінің мамандары стандартты емес және ауысымдық жұмыс кестесінің бүйрек тастары ауруының даму қаупіне қалай әсер ететінін тереңірек зерттеуді қолға алды. Бұған дейін ауысыммен жұмыс істейтін адамдарда зиянды әдеттер — дұрыс тамақтанбау мен темекі шегу жиі кездесетіні, бұл өз кезегінде түрлі аурулардың дамуына ықпал ететіні белгілі болған. Қытайлық зерттеушілер осы факторларды кешенді түрде қарастырды.

Зерттеу барысы

Анализ үшін UK Biobank британдық биобанкісінің 226 мыңнан астам ересек қатысушы туралы деректері пайдаланылды. Сауалнамаларда респонденттер жеке мәліметтерін, жұмыс түрін және өмір салтының ерекшеліктерін көрсетті. Орташа есеппен бақылау мерзімі 14 жылға жуық уақытты қамтыды, осы аралықта 2893 адамға бүйрек тастары диагнозы қойылды.

Негізгі нәтижелер

Статистикалық талдау көрсеткендей, түстен кейін, кешке, түнде немесе ауысыммен жұмыс істеген адамдарда бүйрек тастары ауруының даму қаупі тек стандартты 9:00-ден 17:00-ге дейін жұмыс істейтіндерге қарағанда 15%-ға жоғары болған. Әсіресе түнгі ауысымда және жиі немесе тұрақты түрде ауысыммен жұмыс істейтіндерде бұл қауіп 22% және 19%-ға артқан. Теріс әсер әсіресе 50 жасқа дейінгі адамдар мен ауыр физикалық еңбекпен айналыспайтындар арасында айқын байқалды.

Өмір салтының рөлі

Зерттеушілер ауысымдық жұмыс пен бүйректе тас түзілу қаупінің артуы көбіне зиянды әдеттермен байланысты екенін атап өтті: темекі шегу, ұйқы режимінің бұзылуы, артық салмақ, төмен физикалық белсенділік және жеткіліксіз сұйықтық ішу.

Ұсынымдар

Авторлар ауысымдық жұмысты бүйрек тастары ауруының даму қаупін арттыратын фактор ретінде қарастыру қажет деп санайды. Мұндай жұмыс кестесінің жағымсыз салдарын азайту үшін компанияларда қызметкерлердің денсаулығын нығайтуға бағытталған бастамаларды енгізу, салауатты өмір салтын насихаттау және зиянды әдеттерден бас тартуға шақыру ұсынылады.

Зерттеу нәтижелері Mayo Clinic Proceedings журналында жарияланды.