Ұйқының ұзақтығы, режимі және сапасы әртүрлі ауыр аурулардың даму ықтималдығына айтарлықтай әсер етеді. Бұл қорытындыға зерттеушілер 95 мыңнан астам адамның түнгі демалысы туралы объективті деректерді талдау арқылы келді. Зерттеу нәтижесінде ұйқының негізгі фазаларының жеткілікті ұзақтығы жүрек-қан тамырлары ауруларының, деменцияның және ауыр психикалық бұзылыстардың даму қаупін едәуір төмендететіні анықталды.

Зерттеу әдістері

Бұрын ұйқы мен денсаулыққа қатысты зерттеулердің көпшілігі қатысушылардың субъективті сауалнамалары мен өзін-өзі бағалауына негізделген болатын, бұл айтарлықтай қателіктерге әкелді, өйткені адамдар ұйқының сапасы мен жекелеген фазаларының ұзақтығын дәл бағалай алмайды. Дәл деректер алу үшін Бейжіңдік ғалымдар тобы Ұлыбритания Биобанкі (UK Biobank) деректерін пайдаланды. Зерттеуге 95 559 адам қатысты, олар жеті күн бойы білектеріне арнайы фитнес-трекерлер мен акселерометрлер тағып жүрді. Үздіксіз сигнал ағынын өңдеу үшін ұйқы фазаларын (REM-фаза, терең баяу ұйқы, жеңіл ұйқы) жоғары дәлдікпен анықтай алатын терең оқыту алгоритмі қолданылды, сондай-ақ түнгі ояну кезеңдері мен режимнің жалпы тұрақсыздығы тіркелді.

Негізгі нәтижелер

Деректер жиналғаннан кейін қатысушылардың денсаулығы орта есеппен тоғыз жыл бойы бақыланды. Медициналық карталарға қол жеткізу ұйқы сипаттамаларын мыңнан астам түрлі патологиялардың даму қаупімен салыстыруға мүмкіндік берді. Нәтижесінде ұйқы құрылымы мен аурушаңдық арасында 156 сенімді байланыс анықталды.

Талдау көрсеткендей, жылдам ұйқы (REM-фаза) үлесі жоғары адамдарда 83 ауруға төзімділік байқалды. Бұл фаза, эмоциялық ақпарат өңделетін кезең, жүйке және жүрек-қан тамырлары жүйелерін қорғауда ерекше маңызды болып шықты. REM-ұйқының ұзақтығы орта есеппен 47,6 минутқа артқанда жүрек жеткіліксіздігі қаупі 26%-ға, деменция 46%-ға, ал Паркинсон ауруы 80%-ға төмендеді.

Терең баяу ұйқы ағзаның басқа жүйелері үшін ерекше қорғаныс рөлін көрсетті. Оның жеткілікті ұзақтығы екінші типті қант диабеті мен клиникалық депрессияны қоса алғанда, жеті ауыр жағдайдың даму қаупін төмендетумен байланысты болды. Сонымен қатар, жиі түнгі оянулар мен тұрақсыз ұйқы режимі психикалық бұзылыстарға, әсіресе мазасыздық пен тәуелділіктерге бейімділікті арттырды.

Қорытындылар

Зерттеу бақылау сипатында болғандықтан, тікелей себеп-салдарлық байланысты дәлелдемейді, өйткені ұйқы бұзылыстары дамып келе жатқан аурулардың ерте белгісі болуы мүмкін. Дегенмен, ұйқы фазаларын дұрыс бөлу және түнгі ұйқының алты-сегіз сағатқа созылуы ересектерде аурулардың алдын алудың қолжетімді әрі тиімді құралы ретінде қарастырылады.