Ұйықтардан үш сағат бұрын тамақтан бас тарту және түнгі ашығу кезеңін сәл ұзарту ересектерде қан қысымын, жүрек ырғағын және қандағы қант деңгейін бақылауды жақсартуға көмектеседі, әсіресе кардиометаболикалық аурулар қаупі бар адамдарда.

Тамақтану уақытының денсаулыққа әсері

Northwestern Medicine зерттеушілері түнгі ашығу кезеңін табиғи ұйқы және ояу циклымен үйлестіру жүрек пен зат алмасу денсаулығына қалай әсер ететінін зерттеді. Циркадтық ырғақтар жүрек-қан тамырлары және метаболикалық функцияларды реттеуде маңызды рөл атқарады. Айта кету керек, зерттеу қатысушылары рационның калориясын азайтқан жоқ — назар тек тамақтану уақытына аударылды.

Зерттеудің негізгі нәтижелері

Зерттеу барысында орта және егде жастағы, кардиометаболикалық аурулар қаупі жоғары ересектер түнгі ашығу терезесін шамамен екі сағатқа ұзартудан пайда көрді. Олар сондай-ақ ұйықтардан үш сағат бұрын тамақ ішпей, жарықты бәсеңдетті. Бұл өзгерістер жүрек пен зат алмасу көрсеткіштерінің жақсаруына әкелді — бұл әсер ұйқы кезінде де, келесі күні де байқалды.

Northwestern University Feinberg School of Medicine неврология кафедрасының ғылыми қызметкері Даниэла Гримальди айтуынша, ашығу терезесін табиғи ұйқы және ояу ырғақтарымен үйлестіру жүрек, зат алмасу және ұйқы арасындағы үйлесімді жақсартып, жүрек-қан тамырлары жүйесін қорғауға ықпал етеді.

Зерттеу нәтижелері 12 ақпанда Американдық кардиологиялық қауымдастықтың Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology журналында жарияланды. Циркадтық және ұйқы медицинасы орталығының директоры Филлис Зи атап өтті: «Маңыздысы — не және қанша жейтініңіз ғана емес, сонымен қатар ұйқымен салыстырғанда қашан тамақтанатыныңыз. Бұл интервалды тамақтанудың физиологиялық артықшылықтары үшін өте маңызды».

Кардиометаболикалық аурулардың алдын алудың маңызы

Алдыңғы зерттеулерге сәйкес, 2017–2018 жылдары АҚШ-та ересектердің тек 6,8%-ы ғана кардиометаболикалық денсаулығы оңтайлы болған. Бұл саладағы бұзылыстар 2-типті қант диабеті, бауырдың майлы ауруы және жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты созылмалы аурулардың қаупін арттырады.

Интервалды тамақтану және оның ерекшеліктері

Интервалды тамақтану барған сайын танымал болуда, себебі зерттеулер оның кардиометаболикалық көрсеткіштерді жақсартудағы тиімділігін көрсетеді, кейде дәстүрлі калория шектеу диеталарымен салыстыруға болады. Дегенмен, зерттеулердің көпшілігі ашығу ұзақтығына назар аударған, ал ашығу терезесін ұйқы уақытымен үйлестіру метаболикалық реттеу үшін аса маңызды.

Тәжірибенің шынайылығы мен қолжетімділігі

Зерттеу қатысушыларының шамамен 90%-ы хаттаманы ұстанды, бұл интервалды тамақтануды ұйқы кезеңімен байланыстыруды шынайы әрі қолжетімді дәрі-дәрмексіз тәсіл етеді, әсіресе орта және егде жастағы, кардиометаболикалық бұзылыстар қаупі жоғары адамдар үшін. Зерттеу тобы хаттаманы жетілдіріп, көпорталықты зерттеулер аясында кеңейтуді жоспарлап отыр.

Денсаулық көрсеткіштерінің нақты жақсаруы

7,5 апта бойы ұйықтардан кемінде үш сағат бұрын тамақтануды тоқтатқан адамдар мен әдеттегі тамақтану режимін сақтағандар салыстырылды. Бірінші топта айтарлықтай өзгерістер байқалды: түнгі артериялық қысым 3,5%-ға, жүрек соғу жиілігі 5%-ға төмендеді. Бұл өзгерістер тәуліктік ырғақтың жақсарғанын көрсетті — яғни, күндіз пульс пен қысым жоғарылап, түнде демалыс кезінде төмендейді. Мұндай айқын тәуліктік ырғақ жүрек-қан тамырлары жүйесінің жақсы күйімен байланысты.

Қатысушыларда күндізгі қандағы қантты бақылау да жақсарды: глюкоза енгізілгенде ұйқы безі тиімдірек жауап берді, бұл инсулиннің жақсы бөлінуі мен қант деңгейінің тұрақтылығын көрсетті.

Зерттеу туралы мәліметтер

Зерттеуге 36-дан 75 жасқа дейінгі артық салмағы немесе семіздігі бар 39 ересек қатысты. Қатысушылар екі топқа бөлінді: бір топ түнгі ашығу терезесін 13–16 сағатқа дейін ұзартты, екіншісі әдеттегі (11–13 сағат) режимді сақтады. Екі топ та ұйықтардан үш сағат бұрын жарықты бәсеңдетті. Ашықу терезесін ұзартқан топта 80% әйелдер болды.

Зерттеу АҚШ Ұлттық жүрек, өкпе және қан институты, Ұлттық қартаю институты және Ұлттық трансляциялық ғылымдар орталығы (NCATS) тарапынан қаржыландырылды.