Күніне бірнеше минут қарқынды физикалық белсенділік көптеген ауыр аурулардың, соның ішінде артрит, жүрек-қан тамырлары аурулары және деменцияның даму қаупін айтарлықтай төмендетуі мүмкін. Бұл қорытындыға зерттеушілер шамамен 96 000 адамның деректерін талдап келді.

Зерттеу барысы

Жұмыс аясында UK Biobank базасындағы қатысушылардың көрсеткіштері зерттелді, олар бір апта бойы білегіне акселерометрлер тағып жүрді. Бұл құрылғылар қозғалыстарды, соның ішінде қысқа қарқынды белсенділік сәттерін, сауалнама кезінде байқалмай қалуы мүмкін әрекеттерді тіркеді. Осы деректер негізінде жалпы физикалық белсенділік көлемі және ентігу тудыратын жүктемелерге кеткен уақыттың үлесі есептелді.

Содан кейін алынған көрсеткіштер келесі жеті жыл ішінде өлім немесе сегіз негізгі аурудың даму ықтималдығымен салыстырылды. Бұл аурулар қатарына жүрек-қан тамырлары аурулары, аритмия, 2 типті қант диабеті, иммундық жүйеге байланысты қабыну аурулары, бауыр аурулары, созылмалы тыныс алу жолдарының аурулары, созылмалы бүйрек ауруы және деменция кірді.

Негізгі нәтижелер

Талдау көрсеткендей, қарқынды физикалық белсенділікке көбірек уақыт бөлген адамдарда барлық зерттелген аурулар бойынша қауіп айтарлықтай төмен болды. Қарқынды белсенділікпен айналыспағандармен салыстырғанда, ең жоғары қарқындылық деңгейіндегі қатысушыларда деменция қаупі 63%-ға, 2 типті диабет қаупі 60%-ға, ал өлім қаупі 46%-ға төмен болды. Бұл артықшылықтар тіпті қарқынды белсенділікке жұмсалған жалпы уақыт аз болғанда да байқалды.

Тіпті қысқа қарқынды белсенділік эпизодтары, мысалы, автобусқа үлгеру үшін жүгіру, аурулар мен өлім қаупінің төмендеуімен байланысты болды. Әсіресе, артрит сияқты қабыну аурулары, сондай-ақ ауыр жүрек-қан тамырлары мәселелері мен деменция кезінде қорғаныс әсері айқын байқалды.

Қарқындылық пен ұзақтықтың маңызы

Физикалық белсенділіктің қарқындылығы артрит пен псориаз сияқты қабыну ауруларының қаупін төмендетуде ерекше маңызды болып шықты. Диабет пен созылмалы бауыр аурулары сияқты жағдайларда белсенділіктің ұзақтығы да, қарқындылығы да маңызды рөл атқарды.

Қарқынды физикалық жүктеме ағзада ерекше реакциялар тудырады, олар аз қарқынды жүктемелер кезінде толық қайталанбайды. Мұндай белсенділік кезінде жүрек тиімдірек жұмыс істейді, қан тамырлары икемдірек болады, ағза оттегіні жақсы пайдаланады және қабыну деңгейі төмендейді. Бұл қарқынды белсенділік пен қабыну аурулары мен деменция қаупінің төмендеуі арасындағы тығыз байланысты түсіндіруі мүмкін.

Практикалық қорытындылар

Зерттеу көрсеткендей, күнделікті өмірдегі аздаған өзгерістердің өзі денсаулыққа айтарлықтай пайда әкелуі мүмкін. Бұл үшін спортзалға бару міндетті емес — қысқа, ентігу тудыратын белсенділік сәттерін қосу жеткілікті, мысалы, баспалдақпен жылдам көтерілу, жұмыстың арасында белсенді жүру немесе балалармен ойнау. Аптасына 15–20 минут осындай белсенділік, яғни күніне бірнеше минут қана, денсаулық үшін елеулі артықшылықтармен байланысты болды.

Ұсынымдарды жекелендіру

Қазіргі ұсыныстар әдетте апталық жалпы белсенділік уақытына негізделеді. Алайда зерттеу нәтижелері белсенділіктің құрамының да маңызды екенін және әртүрлі аурулардың алдын алуға әртүрлі әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді. Бұл физикалық белсенділік бойынша ұсыныстарды жеке денсаулық тәуекелдеріне қарай жекелендіруге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, қарқынды белсенділік кейбір адамдарға, әсіресе қарттарға немесе белгілі бір аурулары барларға қауіпті болуы мүмкін. Олар үшін кез келген қозғалыс деңгейін арттыру да пайдалы, ал белсенділік деңгейі жеке таңдалуы тиіс.